بەرگی پێنجەم
کتێب، بەڵگەنامە و بڵاوکراوەکان
ئامادەکردنی: لیژنه‌ی هاوبه‌شی زانكۆی هه‌ڵه‌بجه و ڕێكخراوی خاڵ
کۆکراوەی کتێب، دەستنووس و بەڵگەنامە گرنگەکان کە مێژوو و ڕۆشنبیری هەڵەبجە و ناوچەکە بە دۆکیۆمێنت دەکەن.
بەرگی پێنجەم
ئامادەکردنی: لیژنه‌ی هاوبه‌شی زانكۆی هه‌ڵه‌بجه و ڕێكخراوی خاڵ
کۆکراوەی کتێب، دەستنووس و بەڵگەنامە گرنگەکان کە مێژوو و ڕۆشنبیری هەڵەبجە و ناوچەکە بە دۆکیۆمێنت دەکەن.
نوسین: ژیار سلامتیان، چاپ اول، انتشارات زرێبار، بهار ١٤٠٢ (٢٠٢٣). ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: قومیت گوران، جمعیت گوران، وجه تسمیە (هورامان)، هورامان موتن اصلی گوران ها، سازهای فرهنگی قومیت گوران، نهادهای فرهنگی و سیاسی، سنت کشاورزی، غزاها و خوراکی ها، دانش بومی، هنجارهای فرهنگی، میراث فرهنگی، انتقال زبان محاورە بە زبان نوشتار، ادبیات گوران، شعر گوران، لهجەهای زبان گوران.
نوسین و ئامادەکردن: دەزگای میدیای جام کوردی، چاپی یەکەم، چاپخانە ؟، ٢٠٢٢ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: بیرەوەرییەکانی ژمارەیەک لە دانیشتوانی هەڵەبجە لە ئێران (مامۆستا تاهیر بامۆکی، جەمال بێدار، دکتۆر لهۆن قادر، والی حوسێن مستەفا، کامەران مستەفا عەبدوڵا، نەرمین مستەفا حەمەخان، نەجمەدین ئەحمەد عەبدوڵا، کامیار مەحموود، فاروق محەمەد حەمەعەزیز، ئیبراهیم عەبدولکەریم، ڕزگار محەمەد ساڵح، عومەر تۆفیق عەبدوڵا، عەتا ڕەئووف، گۆران سەعدی، محەمەد ئاغاوەیس، حوسێن مەحمود، بۆکان محەمەد حەمید، بەشیر عەبدولکەریم وەلی، فەریدە محەمەد، عەزیم محەمەد حەمەساڵح، بۆچوونی بەشێک لە بەرپرسانی حیزبی و حکومی و کەسایەتییەکانی هەڵەبجە: (محەمەد حاجی مەحمود، حامید حاجی غالی، جەمیل هەورامی، محەممەد محەممەد سەعید، فاروق عەلی، نزار مەحموود، حەسەن شێخ عەبدوڵا، شێرکۆ محەمەد ئەمین، عومەر محەممەد حەسەن، محەممەد حاجی شەریف، موحسن ساڵح، سەرتیپ عەلی، کاروان ئەنوەر، بەسام عەلی، کوێستان ئەکرەم، عادل مەلا ساڵح، لەتیف فاتیح فەرەج، ئەحمەد حاجی غالی، کاوە عەلی، مامۆستا سدیق ڕەشید، نوخشە ناسح).
نوسین: شەوکەت حاجی مشیر چاپی یەکەم، شوێن: سلێمانی، ١٩٩٨ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: کورتەباسێکی ژیانی نوسەر، ڕوونکردنەوەیەکی پێویست، بەشی یەکەم: ڕژێمی بەعس و سیاسەتی ڕاگواستنی خەڵک بۆ ئۆردوگا زۆرەملێکان، کورتەیەک لەسەر دەستپێکردنەوەی شۆڕشی نوێ ساڵی ١٩٧٦، فەوجی جاشی سووک و کاریگەرییان لەسەر ناوچەی هەڵەبجە، گفتوگۆی ساڵی ١٩٨٤ی یەکێتی و حکومەتی ئیسلامی ئێران، ڕاپەڕینی خەڵکی ناوچەکانی سەر بە قەزای هەڵەبجە، چالاکیی ئەنفالی یەک ساڵی ١٩٨٨، بەشی دووەم: پێناسەیەک لەسەر ناوچەکانی هەڵەبجە، هەڵەبجە کوێیە؟، ناوی هەڵەبجە لە چییەوە هاتووە، ناحیەکانی سەر بە قەزای هەڵەبجە و گوندەکانیان، ژیان و گوزەرانی دێهاتەکانی سنوری ھەڵەبجە، شاخ و لوتکە بەناوبانگەکان، شوێنەوار، هاوینەهەوار، ڕووبار و ئاو و سەرچاوگە بەناوبانگەکانی سنوری قەزای هەڵەبجە، یەکەم بۆردومانی کیمیایی، کۆبوونەوەی دووەم لە جەلیلە، شەوی ١٦ و ١٧ی ٣ی ١٩٨٨، ڕۆژی ١٨ی٣ی١٩٨٨، ڕۆیشتنم بۆ پاوە، ڕۆژی ١٩ی ٣ی ١٩٨٨، ڕۆژی ٢٠ی ٣ی ١٩٨٨، گەیشتنی دەزگاکانی ڕاگەیاندن، هاتنی هێزی ئێران، سەرهەڵدانی کێشەکان، بەرنامەی ئێران، دەستپێکردنی گواستنەوەی کەرەستەی جەنگیی لەلایەن ئێرانەوە، پەشیمانبوونەوەی نوێنەری ئێران، بەسەرهاتی بانقی هەڵەبجە.
توێژینەوەیەکی سایکۆلۆژییە. دانانی: فریشتە کاوە بڵاوکراوەی ئاراس چاپی یەکەم، لەبڵاوکراوەکانی دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، هەولێر، ٢٠٠٨ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: بۆچی لەسەر هەڵەبجە و نەخۆشی توێژینەوەم کرد؟، کورتەی مێژووی PTSD، مەرجداری دیاگنۆسی PTSD، هۆکارەکانی دروستبوونی PTSD، بەربڵاوی PTSD لەناو کۆمەڵگەدا بەگشتی، بوونی چەند نەخۆشییەک بەیەکەوە Comorbidity، درێژخایەنیی PTSD، ڕەگەز و جیاوازییەکان PTSD، دۆخی هاوسەرێتی و PTSD، جینۆساید، چەکی کۆکوژ، پەیوەند context، کوردستان، هەڵەبجە.
نوسین: حسێن هەڵەبجەیی چاپخانەی پیرەمێرد، چاپی یەکەم، ٢٠١٠ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: ڕەنگدانەوەی کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجە لە کەناڵەکانی ڕاگەیانی ڕۆژئاوادا.
کۆکردنەوە و ئامادەکردن: فاتیح مستەفایی چاپی یەکەم، بڵاوکردنەوەی ئاراس، -سنە، ١٣٨٩ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: ئاماژەدان بە ژیاننامە و بەرهەمی چەندین شاعیر و نوسەرانی هەورامانی دیوی عێراق.
نوسین: ڕزگار حمەسلیم حەیدەر پێداچوونەوە: جمال حەمەکریم مەحمود، عبدالرحمن محمد. عزیز غفور، چاپی یەکەم، چاپخانەی ژیان، هەولێر، ٢٠١٤ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: حوجرەی تەپیسەفا، مەدرەسەی (ام القری)، مەدرەسەی (حراء)، مەدرەسەی (دار الایمان)، مەدرەسەی (دار الهجرە)، مەدرەسەی (سیروان).
ئامادەکردن: فازڵ عەباس خەلیفە، سەرهەنگ محەمەد چاپی یەکەم: چاپخانەی پیرەمێرد، لە بڵاوکراوەکانی دەزگای ڕۆشنبیریی جەمال عیرفان، ٢٠١٤ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: دەڤەری هەڵەبجە، جوگرافیای، ناوی هەڵەبجە، پێشینەی هەڵەبجە لەڕووی سیاسییەوە، بارەکانی توێژینەوەی پراکتیکی، خشتە و داتاکانی تایبەت بە ڕەوشی ژیان و نشینگەبوونی هاووڵاتیان لە شاری هەڵەبجەدا، کۆمەڵێک وێنەی شەهیدانی کیمیبارانی هەڵەبجە.
ئامادەکردن: ئەندازیار ئیسماعیل حاجی ئەحمەد غوڵامی چاپی یەکەم، لە بڵاوکراوەکانی ڕێکخراوی دۆستانی هەڵەبجە، چاپخانە ؟، تاران، ٢٠٢٤ ناوەڕۆکی پەيوەنديدار: ئاماری خانووەکانی هەڵەبجەی شەهید.
نوسین: یوست هێڵتەرمان وەرگێڕان: محەممەد حەمەساڵح تۆفیق چاپی یەکەم، چاپخانەی کۆمپانیای ئاوێنە، لە بڵاوکراوەکانی کۆمپانیای ئاوێنە، سلێمانی، ٢٠٠٨ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: گەشت بۆ هەڵەبجە، بەشی یەکەم: پەڕینەوە لە دەروازەی کیمیایی، بەشی دووەم: کاردانەوەی ویلایەتەیەکگرتوەکان، بەشی سێیەم: ناوبڕی کیمیایی، بەشی چوارەم: شەڕ لە کوردستان، بەشی پێنجەم: هەڵەبجە، بەشی شەشەم: کاریگەریی ڕەوشی هەڵەبجە، سەرئەنجام: تەپوتۆزی پاش کارەسات.
نوسین: پرۆفیسۆ زرار سدیق تۆفیق بڵاوکراوەی ئەکادیمیای کوردی، چاپخانەی زانکۆی سەڵاحەدین، -هەولێر، ٢٠٢٠ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: کاکەیی-ئەهلی هەق لەسەرهەڵدانەوە تا سوڵتان سەهاک، دەروازە، هەڵسەنگاندنی سەرچاوەکان و دەرکەوتنی ئەهلی هەق، هەڵسەنگاندنی سەرچاوە و دەقەکانی ئەهلی هەق، بنەچەی ناوی کاکەیی-ئەهلی هەق، کوردستان لانکەیەکی گروپ و باسکە شیعییەکان، سەرهەڵدانی کاکەیی-ئەهلی هەق، لەنێوان (ئەهلی هەق و شیعەی ئیسماعیلی)یدا، هەڵویستی زانایانی کورد لە شیعەگەری، کۆششێک بۆ ناسینەوەی پێشەوایانی ئەهلی هەق، شاخۆشین موبارەک شا، ناووس-باباناووس، سوڵتان سەهاک، لە نێوان سوڵتان سەهاک و سوڵتان ئیسحاقی هەوراماندا، بابا یادگار.
نوسین: سەدیق بۆرەکەیی چاپی یەکەم، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، هەولێر، ٢٠٠١ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: بنەماڵەکانی یاری یان کاکەیی، بنەماڵەی شائیبراهیمی زبابە یادگاری، خامۆشی، عالی قەلەندەری، میری سووری، سەی مستەفا، حاجی باوەیسی، زەنووری، ئاتەش بەگی، شاهەیاس، باباحەیدەری، ڕێ و ڕەچەی یاری، جەژنەکانی یاری، سەرئەنجام، زوڵاڵ زوڵاڵ، گاسەنبارەکان لە چاوی یارییەکانەوە.
نوسین و ئامادەکردن: سەفەر کەریم هاواری چاپی یەکەم، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هەولێر، ٢٠٢٤ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: مێژووی کاکەییەکانی هاوار، پێکهاتەی کۆمەڵایەتی، هاوارییەکانی دانیشتوی هەڵەبجە، چەند کەسایەتییەکی هاوار، هاوارییەکان لە ڕووی کۆمەڵایەتی و دابونەریتەوە، ناشتنی مردوو، پرسەگێڕان، باوەڕداریی لای هاوارییەکان، ژینگەدۆستی لای هاوارییەکان، مەلیحەمیران خاتوونە ژینگە دۆستەکەی هاوار، ئاگر لای هاوارییەکان، جەژن و بۆنەکان، چەند تایبەتمەندییەکی هاوارییەکان، ڕۆژی بەخشین، هەرەوەزی، کۆچکردن لای هاوارییەکان، میواندۆستی، کەشناسی لای هاوارییەکان، شێوەزاری هاوارییەکان، دارایی و ئابوریی هاوارییەکان، ئەدەبیات و هونەر لای هاوارییەکان، هونەری گۆرانی، مام عەمیر هاواری، مرادخان، کەریم هاواری، نەجیم هاواری، شایی و زەماوەند، گاڵتەوگەپ، حەمەهاواری، حیکایەتخوانی، خوێندەواری و ڕۆشنبیری لای هاوارییەکان، یاری و وەرزش، ڕۆڵی ئافرەت لە هاواردا، پێشمەرگایەتی، هاوارییەکان پێش شەڕی عێراق و ئێران، دۆخی هاوارییەکان لە گردەچاڵ و بەرحوشتر، هاوارییەکان پاش ڕاپەڕین، هاوارییەکانی ئەمریکا، کەی و چۆن کاکەییەکانی هاوارم ناسی، خاتو شەمام و جلە کوردییەکانی، پێکەوەژیانی موسڵمان و هاوارییەکان لە هەڵەبجە، هاوارییەکان لە ساتی بڵاوبوونەوەی کۆرۆنادا، هاوار و هاوراییەکان لای بوێژ و نوسەران، حەمەئەمین هەورامانی، یادگارییەکانی سەید جەواد لە هاوار.
لێکۆڵینەوە: محەممەد ئەمین هەورامانی چاپی یەکەم، چاپخانەی الحوادث، بەغداد، ١٩٨٤ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: بەشی یەکەم: چی دەربارەی کاکەیی نوسراوە، کورتەی بیروباوەڕیان، دەمەتەقێی سەرچاوەکان، بەرهەمە دینییەکان. بەشی دووەم: شیکردنەوەی هەندێکک زاراوەی پێویست، عەلی ئیلاهی یان ئەهلی هەق، لێکدانەوەی هەندێک زاراوەی دینی. بەشی سێیەم: هەندێک پەخشانی دینی، هەندێک سروودی دینی. بەشی چوارەم: پەیوەندیی نێوان دینی ئەهلی هەق و ئاینی زەردەشتی، جێگا پیرۆزەکانی ئەهلی هەق، نرخی ئەدەبیی ئەم تێکستانە، زمانی ئەم تێکستانە، پەراوێزەکان، سەرچاوەکان.
نوسین: ئیبراهیم هەورامانی چاپخانەی کارۆ، سلێمانی، ٢٠١٧ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: تۆمارکردنی یاداشت و یادەوەرییەکانی شایەتحاڵێکی تاوانی کیمیابارانی هەڵەبجەیە.
ساغکردنەوە و سەرەتا نوسین: ئەنوەری سوڵتانی گردەکۆیی (شێخ عبدالمۆمنی مەردۆخی ١٧٣٩-١٧٩٧)، بڵاوکەرەوە: تراستی سۆن بۆ کوردستان، چاپی یەکەم. ١٩٩٨ لەندەن، چاپخانەی Redwood Books ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: هەندێک پێناس بۆ شیعرەکان، بێسارانی یا مەحزونی، شاعیران ژیان و بەرهەمیان، شیعرەکان، پێڕست، دەقی شیعرەکان بە ڕێنوسی نوێی کوردی، وێنەی ئۆرجیناڵی لاپەڕەکانی دەستنوسەکە، پاشکۆکان، کەشکۆڵێکی بچوکی شیعری گۆرانی. ئی. بی. سۆن، بەشێک لە وتاری گۆران. ڤ. مینۆرسکی، هەندێک شیعری لیریکیی گۆرانی. د. ن. مکەنزی، زانیاری لەسەر وێنە ڕەنگەکان.
لێکۆڵینەوە و ساخکردنەوەی: عوسمان محەممەد هەورامی چاپخانەی ئۆفیسی بابان ١٩٩٨ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: خستنەڕووی نمونەی بەرهەمی شاعیرانی سنورەکە، وەک (مەولەوی، وەلی دێوانە، ڕەنجوری، ئەحمەد مەجزوب، مەلاڕەسوڵی تاوەگۆزی).
نوسین: موحەممەد ڕەشیدی ئەمینی چاپی یەکەم، بڵاوکردنەوەی کوردستان، ٢٠١٧، سنە ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: خستنەڕووی ژیاننامە و هۆنراوەی ژمارەیەکی زۆ لە شاعیرانی ناوچەی هەورامان.
ئامادەکردن: محەمەد عەلی قەرەداغی بەرگی دووەم، چاپی یەکەم، لە بڵاوکراوەکانی دەزگای ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندن، دەزگای ڕۆشنبیر و بڵاوکردنەوەی کوردی، بەغداد، ١٩٨٢ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار، باسی شیعر و زمانی نوسین و ژیانی چەند شاعیری کۆنی ناوچەکەی کردووە. لەوانە، شێخ عومەری بیارە، عەبدوڵلا حەسەن، مەجزوب. کەشکۆڵی مەحمود پاشای جاف لە چاپدراوەکانی بنکەی ژین ئامادەکردن و لێکۆڵینەوە: دکتۆر حەسەن جاف بەرگی یەکەم چاپی یەکەم، بەیروت، چاپخانە chemagy ٢٠١٤ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: نوسینەوەی زۆربەی دیوانی مەولەوی و شیعری شاعیرانی ناوچەکە، شێخ مستەفا، بێسارانی، مەجزووب، وەلی دێوانە، داخی، شاعیری گومناو، میرزا یوسف، سەیدی، هەندێک بۆنە و ساڵی نوسینی شیعرەکان. کەشکۆڵی مەحمود پاشای جاف لەچاپدراوەکانی بنکەی ژین ئامادەکردن و لێکۆڵینەوە: دکتۆر حەسەن جاف بەرگی دووەم، چاپی یەکەم، بەیروت، چاپخانە chemagy ٢٠١٤ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار. نامەی شێخ عوسمانی سراجەدین، نامەی شێخ عومەری بیارە، نامەی مەولەوی، یاداشتی مردنی کەیخسرەوبەگ لە هەڵەبجە، وەفاتی شێخ سراجەدین، چەند شیعرێکی مەولانا خالید، نالی. خەتی چەند کەسی تر بە کەشکۆلەکەوە.
نوسین و کۆکردنەوە: نەجمەدین مەلا سەرپەرشتیار، خەلیل عەبدوڵا، هەڵەبڕی و ڕێنوس، عوسمان محەمەد هەورامی، چاپی یەکەم، ڕۆژهەڵات، هەولێر، ٢٠٢٢ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: باسی ژیان و شعری چەند شاعیرێکی ناوچەکەی کردووە. لەوانە ئەحمەد موختار، ئەحمەد فەوزی، حەمدون، خەستەی مۆردینی، مەولانا، داخی، تاهیر بەگ، عەبدوڵا حەسەن، عەلی کەمال باپیر.