زانیارینامەی پارێزگای هەڵەبجە

زانیارینامەیەکی دەوڵەمەند بۆ زانیاری گشتی و زانستی بە زمانی کوردی لەسەر پارێزگای هەڵەبجە. لێرەدا هەموو شتێک دەدۆزیتەوە.

ئەحمەدی ناتقی

فۆتۆگرافەرە. ناوی (ئەحمەد ئیسماعیل ناتقی)یە. ساڵی ١٩٥٨ لە تارانی پایتەختی ئێران لەدایکبووە. بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە کۆلێژی هونەرەجوانەکان و ساڵی ٢٠٠٣ بڕوانامەی دوکتۆرای لە بواری هونەر و لە پسۆڕیی فۆتۆگرافەریدا بەدەستهێناوە. چەندین وێنەی ڕووداوەکانی سەردەمی شۆڕشی ئیسلامی گرتووە. چەند پۆستیکی وەرگرتووە، وەک: بەڕێوەبەری ماڵی وێنەگرانی ئێران، ماوەی پێنج ساڵ سەرۆکی پەیامنێرانی وێنەیی ئاژانسی(ئێرانا)بووە. ١٢ ساڵ بەڕێوەبەری ئەنجومەنی وێنەگرانی(فەردا) بووە. یەکێک بووە لە فۆتۆگرافەرە دیارەکانی جەنگی (ئێران - عێراق) و ڕۆژێک پێش کیمیابارانی هەڵەبجە، وەک پەیامنێری ناوەندی هەواڵی ئیرنا سەردانی شارەکەی کردووه و ڕۆڵی هەبووە لە ناساندنی کارەساتەکە بە جیهان و وێنەگری تەرمی شەهید عومەری خاوەره،‌ کە بووە بە هێمای کارەساتەکە. ساڵی ٢٠٠٩ و لە ساڵیادی کارەساتی هەڵەبجەدا، لە هەڵەبجە پیشانگای بۆ ئەووێنانە کردووەتەوه،‌ کە کاتی کارەساتەکە چرکاندونی. لەسەر چرکاندنی وێنەی عومەری خاوەر و جگەرگۆشەکەی، خەڵاتی (شەنگەهای) وەرگرتووە. سەرجەم وێنەکانی بە هەردوو زمانی فارسی و ئینگلیزی بەناونیشانی (صدای سکوت) بە چاپ گەیاندووە. وێنەکانی بوونەتە سەرچاوەی دروستکردنی چەندین پەیکەری تایبەت بە کارەساتی هەڵەبجە، وەک: پەیکەری عومەری خاوەر لەبەردەم دادگای لاهای. لە ئێستادا لە ژیاندا ماوە و لە شاری تاران نیشتەجێیە.

زیاتر ببینە

شەڵواندڕ

کەوتووەتە باشوری خۆرهەڵاتی گوندی (هانەیدن)ی سەر بە ناحیەی (بیارە). (١٣٠٧م) لە ئاستی ڕووی دەریاوە بەرزە. ئاوەکەی حەوزێکی لەسەر دروستکراوە بە ڕووبەری (٥ بۆ ١١م) و بۆ ئاودێریکردنی باخەکانی بەردەمی بەکاردەهێنرێت. لە خۆرئاواوە لوتکەی هەربەدۆڵ و گوندی سەرگەت و لە باشورەوە دۆڵی شەڵواندڕ و لوتکەی کەمەرەسهوور و لە باکورەوە هانە توتمان و قەڵای داڵ و لە خۆرهەڵاتەوە هانەی نسار تاریک دەورەیانداوە.

زیاتر ببینە

باسکەدۆڵ

کەوتووەتە سنوری گوندی (یاڵانپێ)ی سەر بە ناحیەی (خورماڵ). لە باشورەوە بەرەو باکوری لە نێوان چیا نزمەکاندا درێژدەبێتەوە. ڕووبەرەکەی (٠,٥کم٢) و درێژیی (٠,٥٧کم) و پانییەکەی (١٣٠م)ە. جگە لە بوونی ئاژەڵ و باڵندەی کێوی، دەوڵەمەندە بە گژوگیای سروشتیش.

زیاتر ببینە

حاجى شەهلاى حەمەى فەرەج

کەوتووەتە گەڕەکى (مەر‌زەبۆتۆ). ساڵى ٢٠١٠ لەسەر ئەرکى (حەمەى فەرەج) دروستکراوە. زەوييەکەى موڵکى حکومەت بووه. يەک نهۆمە و يەک دەروازەى هەيه. ڕووبەرێکى بچووکى هەیە. منارە و دوو هۆڵى بۆ پرسە و بۆنەکان هەیە. نوێژى هەينى تێدا ناکرێت. مامۆستا (مەلا ئەحمەد عەبدولکەريم تاوگۆزى) پێشنوێژی مزگەوتەکەیە.

زیاتر ببینە

سەنگی سیاو

کۆمەڵە باخێکی دڵگیرن و دەکەوێنە باشوری گوندی نارنجڵە و باکوری گوندی بنجەودڕەی. (٩٧٧م) لە ئاستی ڕووی دەریاوە بەرزە. تەنها (٢٥٠م) لە ڕێگای گوندی دەرەوکێ بۆ نارنجڵە دورە و لە بەهاراندا دیمەنێکی جوانی هەیە و خەڵکی بۆ سەیران و کات_بەسەربردن سەردانیدەکەن، لە باکورەوە لەگەڵ قەڵای سەنگی سیاو و گوندی نارنجڵە و لە باشورەوە لەگەڵ تەپی کۆسەپەڕە و گوندی دەرەوکێ و لە خۆرهەڵاتەوە لەگەڵ تەپی قەڵێ و لە خۆرئاواوە لەگەڵ تەپی مەڵا سیاوە، هاوسنورە.

زیاتر ببینە

مارەهوڵە

کەوتووەتە سنوری گوندی (کانی گوێز) لە پشتی کانی ڕەسوڵ لە چەمی کەسرەتە. درێژییەکەی نزیکەی (٢٠) مەترە و پانییەکەی چوار مەترە. شوێنەوارێکی دێرینە و کەلوپەلی شوێنەواری تێدا دۆزراوەتەوە. لە زستاندا ماری قاوەیی تێدا بووە. هوڵیش بەواتـای بـزنێک دێـت، کـە مـووی قـاوەیـی بێت، بـۆیـە بـە (مـارە هوڵـە) ناسـراو بووە.

زیاتر ببینە

نمە جەمال مەجید

ساڵی ٢٠١٠ لەدایکبووە. خوێندکاری پۆلی هەشتەمی بنەڕەتییە. ساڵی ٢٠١٩ لە یانەی وەرزشی هەڵەبجە دەستی بە یاریی کاراتی کردووە. خاوەنی پشتوێنی ڕەشی قاوەییە. پلەی سێیەمی لەسەر ئاستی عێراق بەدەستهێناوە. لە پاڵەوانیەتیی نێودەوڵەتیی شاری تاران و مازەندەران لە وڵاتی ئێران مەدالیای ئاڵتون و زیو و برۆنزی بەدەستهێناوە.

زیاتر ببینە

گۆڕە بەکۆمەڵەکانی هەڵەبجە

نوسینی محمد محمد سەعید چاپی یەکەم، ٢٠١٦، ناوی چاپخانە و شوێنی چاپی لەسەر نییە. ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: کۆکردنەوەی کۆمەڵێک زانیارییە لەسەر گۆڕەبەکۆمەڵەکانی هەڵەبجە، کە دوای کیمیابارانکردنیان گۆڕیان بۆ هەڵکەندراوە و بە کۆمەڵ تیایاندا نێژراون، کتێبەکە ڕێبەرێکە بۆ ئەوانەی دەیانەوێت بە دوای گۆڕەبەکۆمەڵەکاندا بگەڕێن.

زیاتر ببینە

مێژووی وێژەی کوردی/ بەرگی ١

نوسین: سدیق بۆرەکەیی ( سەفی زادە). چاپی دووەم، چاپخانەی ؟، هەولێر، ٢٠٠٨ ناوەڕۆکی پەیوەندیدار: بابە سەرهەنگی دەودانی، بابە قەیسەری هەورامی، لزا خانمی جاف، بابە ناوسی جاف، دایە خەزانی سەرگەت، قازی نەبی سەرگەتی، ئەحمەدی جاف، سەی ئەبولوەفای شارەزووری، سەی مستەفای شارەزووری، حاجی سەی باوەیسی، پیر محەممەدی شارەزووری، پیر ئیبراهیمی جاف، پیر نالی مۆردینی، پیر بابا غەیبی هاواری، پیر دلاوەری دەرەشیشی، نەرگز خانمی شارەزووری، عابدینی جاف، مۆمن، سەفیر، کەبیر، سابق، لامی، پێشەنگ، ئاورنگ، خەزاوی، عەزازیل، شەمیل، سەیقاڵ، مەستی، مەلا ئەلیاسی شارەزووری، مەلا جامیی شارەزووری، مەلا سوورەی شارەزووری، مەلا غەفوری شارەزووری، مەلا نەسوری شارەزووری، مەلا قودوری شارەزووری، مەلا شوکروڵای شارەزووری، مەلا شەفیعی شارەزووری، دەدە بەگتری دەودانی، عێل بەگی جاف، مەولەوی، ئەحمەد پریسی.

زیاتر ببینە

جەمال ڕەشید عەزیز

وەرز‌شەوانێکی دێرینە. ناوی (جەمال ڕەشید عەزیز سلێمان)ـە. ساڵی ١٩٤٢ لە سلێمانی لەدایکبووە. تا قۆناغی دووەمی ئامادەیی پیشەسازی خوێندووە. پیشەی فەرمانبەری خانەنشینە. وەرزشەوانی تۆپیپێیە. لە ئازادی یاریکردووە لە پاش هەڵوەشانەوە و نەمانی ئەو تیپە، هیوای هەڵەبجە دادەمەزرێنن، لەم تیپەدا یاریدەکات و دەبێتە سەرپەرشتیاری تیپەکە.

زیاتر ببینە

هەموو بەرگەکان

لێرەدا هەموو بەرگەکان کۆکراونەتەوە، بەئاسانی بگەڕێ و ئەوەی دەتەوێت بیدۆزەوە.

شوێنی سروشتی

بەرگی یەکەم

سەرچاوە ئاویەکان

بەرگی دووەم

مێژوو و شوێنەوار، کەلەپوور

بەرگی سێیەم

شوێنی دەستکرد (گوند و شار)

بەرگی چوارەم

کتێب، بەڵگەنامە و بڵاوکراوەکان

بەرگی پێنجەم

کەسەکان بەپێی پۆست

بەرگی شەشەم

کەسەکان بەپێی پیشە

بەرگی حەوتەم

دامودەزگا حکومی و ناحکومیەکان

بەرگی هەشتەم

ناوەندی ڕۆشنبیری و وەرزشی

بەرگی نۆیەم