بەرگی نۆیەم
ناوەندی ڕۆشنبیری و وەرزشی
ئامادەکردنی: لیژنه‌ی هاوبه‌شی زانكۆی هه‌ڵه‌بجه و ڕێكخراوی خاڵ
ناساندنی ناوەندە ڕۆشنبیرییەکان، یانە وەرزشییەکان و شوێنەکانی چالاکی لاوان کە برەو بە توانا هونەری و وەرزشییەکان دەدەن.
بەرگی نۆیەم
ئامادەکردنی: لیژنه‌ی هاوبه‌شی زانكۆی هه‌ڵه‌بجه و ڕێكخراوی خاڵ
ناساندنی ناوەندە ڕۆشنبیرییەکان، یانە وەرزشییەکان و شوێنەکانی چالاکی لاوان کە برەو بە توانا هونەری و وەرزشییەکان دەدەن.
ناونیشانی پێشانگای پۆستەری مامۆستایانی هونەرە. چالاکی و هونەری قوتابخانە و خوێندنگەکانی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی پەروەردەی هەڵەبجە، کردوویەتییەوە. بەشداربووان: (ژیار حکمەت، ئەمیر ڕەحیم، مائیدە ئەمین، ئەمجەد جەمال، ماجد جەمال، ڕەهێڵ سەفادین، شۆخان جەمال، ڕاوێژ خەسرەو، سەحەر شەوکەت، هێمن ڕەحیم، چرۆ کەمال، خۆشناو عەدنان، ژیوار عومەر، ئەزهار ڕەحمان، هەڵکەوت سەعید، شنۆ عومەر، زانا سدیق، دیژوار جەبار، سۆلین سەردار، هەرێم مەهدی، هاوسەر سەفەر، کارزان حەمەعەلی، نەمام بورهان، بەسۆز ئەنوەر، لەیلا حەمەڕەشید، ماریا موحسین، مەرزیە والی، فریشتە عەلی، موسا سان ئەحمەد، عیزەت عەزیز، ڕاژان ڕزگار، ئوسامە نەوزاد، نیان عومەر، دانا ئیسماعیل، شەکیلا حەمەعەلی، کلسوم سباح، ڕوپاک فەتاح، ڕێبەر یاوەر، سروە ڕەسوڵ، ڕەوشت سەباح، ڕزگار محەممەد، تانیا ئەنوەر، محەممەد عەبدوڵا، کۆژین فایق، سەلمان حەمەخان، سەردەشت عەلی، مەسعوود فائق، ڤیان عومەر، خەڵات سەباح، ئاوارە نەجمەدین، عەزرا نووری، باخان عوسمان، ساکار بورهان، نەبەرد ئەحمەد، حەمید حەمەعەلی، گەشبین ئەحمەد، فریشتە حەسەن، هەتاو کەریم، سۆما فریاد، ئاشنا عومەر، نبراس عەلی، خالیدە محەممەد، شادیە محەممەد، نیان عبدالغفور)، ٩ی ١ی ٢٠٢٢ لە قوتابخانەی مەرزەبۆتۆ.
سەنتەری گەشەپێدانی چالاکیی لاوان و دەزگای هونەریی پەیام، لە پێنجەمین ساڵیادی کۆچیدا، بۆ بەرهەمەکانی هونەرمەندی جوانەمەرگ بەهجەت جەعفەر. لە ١٢ى ٦ى ٢٠٠٥دا لە بینای سەنتەر کراوەتەوە. بەشێک لە بەرهەمەکانی هونەرمەند بۆ یەکەمجار لە چوارچێوەی پێشانگادا نمایشکراون. بەهجەت جەعفەر مستەفا لە ساڵی ١٩٧٥ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. ساڵی ١٩٨٨ ئاوارەی ئێران بووە. پەیمانگای هونەرەجوانەکانی سلێمانیی خوێندووە و دواتریش لە کۆلێژی هونەری زانکۆی سلێمانی وەرگیراوە، بەڵام مەرگ ڕێگەینەداوە تەواویبکات، ساڵی ٢٠٠٠ کۆچیدواییکردووە و لە گۆڕستانی شەهیدانی هەڵەبجە بەخاکسپێراوە.
ناونیشانی پێشانگایەکی هاوبەشی مامۆستایانی شێوەکارە. بەڕێوەبەرایەتیی پەروەردەی هەڵەبجە، چالاکیی هونەریی قوتابخانە و خوێندنگەکان، بە هاوکاریی سەندیکای هونەرمەندانی کوردستان لقی هەڵەبجە، بۆ مامۆستایانی قوتابخانەکان و چالاکیی هونەری و باخچەکان، لە ١٧ی ٤ی ٢٠٢٣ لە گەلەری جەلال عازەبانی لە هەڵەبجە کردوویەتییەوە. بەشداربووان: (ڕێبەر یاوەر کەریم، نبراس عەلی، سەلوا مستەفا کریم، سەلمان حەمەخان، ڕگار حەمەڕەشید، محەممەد عەبدوڵا، تانیا ئەنوەر، سۆما فریا، بڕوا حەبیب، نەبەرد ئەحمەد، دانا ئیسمایل، مەسعوود فایق، کۆژین فائق، ژیوار عومەر، ساکاو برهان، ئوسامە نەوزاد، زانا سدیق، حەمید حەمەعەلی، ئەمجەد جەمال، عیزەت عەزیز، شنۆ عومەر، عەبدوڵا میرزا، خۆشناو عەدنان، گۆڤار جەلال، هاوکار عومەر، مونا عەزیز محەممەد، ئاشنا عومەر، دژوار جەبار، ماریا موحسین، ئاوارە نەجمەدین، هاوکار عابد، شۆخان جەمال، خەڵات سەباح، بەسۆز ئەنوەر، چرۆ کەمال، شەیما حەسەن، ژیار حکمەت، نیان عبدالغفور، مائیدە ئەمین، ڕەوش سەباح، مەرزیە والی، شەکیلا حەمەعەلی، ماجید جەمال، سەردەشت عەلی ئارت، سەحەر شەوکەت، ئەزهار ڕەحمان، باخان عوسمان، ڕۆژان ڕزگار، هونەر حەمەعەزیز، چرا عەبدولکەریم، گەشبین ئەحمەد، هەرێم مەهدی، نەمام بورهان، کارزان عەلی، نیان عومەر، ئاهەنگ فەخرەدین، فوئاد عەبدوڵا، بەسۆز حسێن، کاوە نووری، بۆژە مەریوان، ماریا سوهەیب، هاوژین شێخ سەلام، سروە ڕەسوڵ، بەنان لوقمان، ئیمان قادر، هاوسەر سەفەر، عابد حسێن، تارا حەمید، هەتاو کەریم، بەهار ڕەئوف، فریشتە عەلی، ئاکام ئەکرەم).
یەکەمین سیمپۆزیۆمی هونەریی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی پەروەردەی هەڵەبجەیە، بۆ ٩٩ مامۆستای هونەری سەر بە چالاکیی بەڕێوەبەرایەتییەکە و میوانداریی چەند هونەرمەندی شارەکە. بە چاودێریی پارێزگاری هەڵەبجە، ڕۆژی پێنجشەممە ٢٨ی ١١ی ٢٠٢٤ لەنأو سروشتی نەورۆڵی لە تەپەسەوز، بەرێوەچووە. مامۆستایانی شێوەکاری لە سروشتدا بە جوانییەکانی پاییزەوە کارەکانیان نەخشاندووە و بەرهەمی شێوەکاری و سیرامیک و گۆرانی و میوزیک پێشکەشکراوە و شێوازێکی تایبەتی کاری هونەری بۆ یەکەمجار لە هەڵەبجەدا نمایشکراوە و فرەڕەنگی و جیاوازییەکان خراونەتەڕوو. بەشداربووان وەک سەیران تا ئێوارە لە سروشتدا ماونەتەوە. چالاکییەکە لە کەناڵەکانی ڕاگەیاندن و سۆشیال میدیادا ڕەنگیداوەتەوە و بڕیارە بکرێتە نەریتێکی هونەریی ساڵانە.
پێشانگایەکی شێوەکاریی هونەرمەند (ئەسغەرە ڕەشید)ە، بە هاوکاری ڕێکخراوی چالاکیی لاوان، لە ٢٠ و ٢١ی ٤ی ٢٠٠٦ لە هۆڵی کتێبخانەی گشتیی هەڵەبجە کراوەتەوە. بریتیبووە لە پۆرترێتی شاعیرانی هەڵەبجە و شارەزوور و هەورامان، لەوانە: قانیع، عێلبەگی، ناتق، شاهۆ، سەیدی، گۆران، تاهربەگ، کاردۆخی، ئەحمەدموختار.
پێشانگایەکی هونەریی تەعبیریی (ئاگرین لوتفوڵڵازادە)یە. بەرهەمی کۆمەڵەی قوربانیانی هەڵەبجەی شەهید و بەڕێوەبەرایەتیی شەهیدانی سلێمانییە، کە تێیدا ناسنامەی باری شارستانی بۆ سەدان شەهیدی هەڵەبجە دروستکردووەتەوە. لە ڕێکەوتی ١٥-١٨ی ٣ی ٢٠١٣ لە ماڵی عومەری خاوەر نمایشکرا.
پێشانگایەکی (فۆتۆجۆرنالیستی)یە. بەرهەمی ئۆفیسی هەڵەبجەی سەنتەری گەشەپێدانی چالاکیی لاوانە. لە چوارچێوەی بەرزڕاگرتنی ساڵیادی ڕۆژنامەگەریی کوردی و ڕۆژی جیهانی ڕۆژنامەگەریدا، لە ١١ی ٥ی ٢٠١٠دا بۆ کۆمەڵێک لە ڕۆژنامەنوسانی هەڵەبجەی کردووەتەوە. بەشداران (مهرەبان سەلام، نازم مانیا، ئەردەڵان کاکەیی، ڕێگا ئەحمەد، فەریق هەڵەبجەیی، شوان سۆسەکانی، سالم حەمەخان، سەروەت عەبدوڵا، یەحیا سباح، ئارام نەجم، دانا حەیدەر، ڕاستی ئیبراهیم، عیرفان ئەحمەد). بەڕێوەبەری پێشانگا: ئەرسەلان عابد. ڕێکخەری پێشانگا: حەمید حەمەتۆفیق، فەریق هەڵەبجەیی. شوێن باخچەی سەنتەر.
پێشانگایەکی شێوەکارییە. بەرهەمی سەنتەری گەشەپێدانی چالاکیی لاوان - ئۆفیسی هەڵەبجەیە، وەک یەکەمین پێشانگای تایبەتی، بۆ هونەرمەند (نەسرین عەبدوڵا) کراوەتەوە. لە باخچەی سەنتەری گەشەپێدانی چالاکیی لاوان، ڕۆژی ٢٢ی ٣ی ٢٠٠٨ کراوەتەوە و ٣٩ تابلۆی تێدا نمایشکراوە.
پێشانگایەکی شێوەکاریی کۆلاژ و پۆستەریی هونەرمەندان (عوسمان قادر، ڕێبوار سەعید، ئاکۆ غەریب) و تابلۆی کۆمەڵێک منداڵی شاری هەڵەبجەی شەهیدە. لە یەکەمین ساڵیادی مەرگەساتی هەڵەبجەدا، لە ڕۆژانی ١٥ی ٤ بۆ ٢٢ی ٤ی ١٩٨٩ لە شاری (سەقز) کراوەتەوە. تابلۆکان گوزارشتیان لە کۆستی کورد و مەرگی هەڵەبجە کردووە.
پێشانگایەکی هاوبەشی شێوەکارییە. کۆمەڵەی هونەر و وێژەی کوردی، لقی هەڵەبجەی شەهید، لە ساڵیادی پەیکەساز (کۆسار ئەحمەد غوڵام)دا بۆ شێوەکاران (کاربین عومەر، مەهدی هەورامی، حەسەن موراد، هیوا مەحموود) لە٢٢ بۆ ٢٤ى ٥ى ٢٠٠٥ لە هۆڵی سارا کردوویەتیەوە.
پێشانگایەکی شێوەکارییە. بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ڕۆشنبیریی و هونەری هەڵەبجە، بەشی ڕۆشنبیریی لە خورماڵ، ڕۆژی ١٦ی ١ی ٢٠٢٠ بۆ شێوەکار (هاوکار گوڵپی) لە باخچەی ئارۆ تەنیشت گەراجی سلێمانی لە خورماڵ، کردویەتییەوە.
پێشانگایەکی شێوەکاریی هاوبەشی هونەرمەندانی شێوەکاریی هەڵەبجەیە. وەزارەتی کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان، لە یادی ٢٥ ساڵەی کیمیابارانی هەڵەبجەدا، لە ١٦ى ٣ى ٢٠١٣ و ڕۆژانی دوایی، لە گەلەری شێوەکاریی هەڵەبجە کردوویەتیەوە. بەسەرپەرشتی (ئەریوان سەڵاح، ئاودێر عوسمان، حەسەن موراد) و فۆتۆ (سەلام حاجی عەلی). هەر هونەرمەندە و بە تابلۆیەک بەشداربووە. بەشداران: (ئیبراهیم زۆراب، بەختیار هەڵەبجەیی، ژیان مەحموود، پێشەوا جەلال، حامید ئەحمەد، حەسەن موراد، ژینۆ داود، سالار باقی، سەلمان ک. خەسرەو، شەهێن ئەبوبەکر، ساحیب، عەبدوڵا میرزا، کۆسار ڕەشید، لەمیا حسێن، محەممەد فەتاح، مەریوان زەندی، نیان جەمال، نەوشیروان عەلی، نیان مەحموود، هاوار عەلی مەردان، هاوژین عبدالواحد، هاوسەر سەفەر، هاوکار ساحب، هەرێم جەمال، هونەر ساحیب، ئەریوان عەبدولڕەحمان، ئاودێر عوسمان، ئەریوان سەڵاح، ئەمجەد جەمال، ئیسماعیل حەسەن، عەبدولڕەحمان میرزا، فەخرەدین سەلیم، مامۆستا حەمەفەرەج، مەهدى هەورامی، هەدیە ڕەئوف).
چالاکییەکی کلتوریی و ئابوری و کۆمەڵایەتییە. بە مەبەستی نمایشی بەرهەمی ناوازەی کاری دەستیی پیشەوەران و دەستڕەنگینان و پسپۆڕانی پارێزگاکانی: سنە، کرماشان، هەمەدان، ئیلام، ئازەربایجانی غەربیی کۆماری ئیسلامی ئێران، هەڵەبجە، لە دەیان بواری جیاجیادا بە چۆنیەتیی باش و نرخی گونجاو، لەگەڵ دەرفەتی ئاڵوگۆڕی ئەزموون و شارەزایی نێوان ئەوان و پیشەوەرانی کوردستان. کاری هاوبەشی ژووری بازرگانی و پیشەسازیی هەڵەبجە و تۆڕی ڕێکخراوەکانی هەڵەبجەیە، بە چاودێری پارێزگار، لە ١ بۆ ٥ی ٥ی ٢٠٢٢ لە پارکی شاری یاری لە پارێزگای هەڵەبجە ئەنجامدراوە.
سەنتەری میترا بۆ کۆمەڵێک هونەرمەندی شێوەکاری کوردستان لە ٢٤ بۆ ٢٨ی ٦ی ٢٠١١ لە مۆزەخانەی نیشتمانیی ئەمنەسورەکە، کردوویەتییەوە. چەند شێوەکارێکی ی هەڵەبجە بەشدارییاکردووە. ئەوانیش: (عەبدوڵا میرزا، ئاریان عەبدولڕەحمان، شۆخان محەممەد سەڵاح، ئاودێر عوسمان) بوون.
پەیکەری ئافرەتێکە منداڵێکی لە کۆڵە و منداڵێکی تریشی بەدەستەوە. بە قەبارەی دوو مەتر بەرزیی لە چیمەنتۆ، لەسەر دیواربەندێکی شارەوانیی هەڵەبجە بە سپۆنسەری یەکێتیی قوتابیانی کوردستان، لەلایەن هونەرمەندی پەیکەرساز (سیروان عوسمان عەلی)یەوە دروستکراوە. لە ڕۆژی ١٦ی ٣ی ١٩٩٢ لە هەڵەبجە پەردەی لەسەر لادراوە. دواتر شکێنراوە.
پەیکەری شاعیر ئەحمەدموختار بەگی جافە. بە بەرزیی پێنج مەترونیو لەبەردەم ئامادەیی ئەحمەدموختار دانراوە. لەسەر ئەرکی وەزارەتی ڕۆشنبیری و بیرۆکەی پەیکەرساز ئومێد محەممەد عەلی بووە. لە دوای نۆژەنکردنەوەی ئامادەییەکە پەیکەرێکی تری لە برۆنز بە قەبارەی چوارمەتر و نیو بە سپۆنسەری گروپی کۆمپانیاکانی هەڵەبجە لەلایەن پەیکەرساز (چێنەر نزار)ەوە دروستکرایەوە و لە ڕۆژی ٢٥ی ٨ی ٢٠٢٢ پەردەی لەسەر لادراوە.
پەیکەری (فەخرەدینی حاجی سەلیم)ـە. وەک هێمای چاوەڕوانیی کەسوکاری منداڵەونبووەکانی هەڵەبجە، بەرجەستەکراوە. کاری پەیکەرساز (هونەر ساحیب کەریم)ـە. لە باخی گشتیی هەڵەبجە دانراوە.
چەند پەیکەرێکی کەسایەتیيەکانی هەڵەبجەن: ١- حەکیمی مەلا ساڵح: ساڵی ٢٠١٩، لەلایەن پەیکەرساز (هونەر ساحیب کەریم)ـەوە دروستکراوه. ٢- کەمال هەورامی: ساڵی ٢٠٢١، لەلایەن پەیکەرساز (عومەر جەمیل)ـەوە دروستکراوه. ٣- ئەسغەر ڕەشید: لەلایەن پەیکەرساز (بەختیار هەڵەبجەیی)ـەوە دروستکراوه. ٤- حەسەن زیرەک: لەلایەن پەیکەرساز (هونەر ساحیب کەریم)ـەوە دروستکراوه. ٥- عوسمان هەورامی: ساڵی ٢٠٢١، لەلایەن پەیکەرساز (عومەر جەمیل)ـەوە دروستکراوه.
ئەو پەیکەر و کارە هونەرییانەن، کە لە حەوشە و باخچەی مۆنۆمێنتی هەڵەبجەدا لەلایەن هونەرمەندانەوە دروستکراون و دانراون. تێکڕایان پەیوەندیان بە گێڕانەوە و چیرۆکی مەرگەساتی هەڵەبجەوە هەیە. کە بریتیین لە: ١- سیمبۆلی هەڵەبجە. کارێکی خوسرەو جافە. لە پێنج بۆمب دروستیکردووە. ئاماژەیە بە بۆمبارانکردن و تاقیکردنەوەی جۆرەها بۆمب. لەسەر پایەکانی نمادەکە بە چەند زمانێک نوسراوە (هەڵەبجە لەبیرت ناکەین)، لە چوار دەوری ئەم نمادەدا، ڕێکخراوی (ڕزگاربوانی چەکی کیمیایی) لەسەر چەند تابلۆیەک ناوی شەهیدانی بۆردومانی ٢٦ی ٤ ی ١٩٧٤ و بێسەروشوێنانی ١٣ی ٥ی ١٩٨٧ی هەڵەبجەیان نوسیوە. لە دەستەچەپی دەروازەی مۆنۆمێنت دانراوە. ٢- مۆنۆمێنتی جەنگ: یەکێکە لە بەشە زیندووەکانی مۆنۆمێنت. نمایشکردن و پیشاندانی ئەو کەرەستە و ئامێر و چەکە سەربازییانەیە، کە دەیان ساڵ کوردستانیان پێ کاولکراوە و خەڵکیان پێ لەناوبراوە. وەک دەبابە و فڕۆکەی جەنگی و... هتد. ٣- فۆتۆگرافەر (پەیکەری نەناسراو): وەفای شاری هەڵەبجەیە بۆ هەموو ئەو وێنەگر و ڕۆژنامەنوسانەی لە سەرەتای تاوانەکەدا، کیمیابارانیان بە دنیا ناساند. بیرۆکەی نەریمان کەمال و کاری پەیکەرساز (هاوار عەلی مەردان)ە لە باخچەی مۆنۆمێنت دانراوەو ڕووی کردووەتە مۆنۆمێنت. ٤- پەیکەری ئەنفال: بۆ لەبیرنەکردن و هاوخەمیی هەڵەبجەیە بۆ تاوانی ئەنفال و سوتانی کوردستان، جارێکیتر پیشاندان و ناساندنی ئەنفالە بە سەردانیکەرانی هەڵەبجە. کاری پەیکەرساز: بەختیار هەڵەبجەییە. ٥-پەیکەری عومەر حەمەساڵح: بڕوانە پەیکەرەکانی عومەر خاوەر.
پەیکەری پێنج شاعیری هەورامییە (بێسارانی، سەیدی هەورامی، مەولەوی، مەلاحەسەنی دزڵی، محەممەدی مەلا ساحیب)، لە بەردی مەڕمەڕی سپی کریستاڵی، ساڵی ٢٠١٢ دروستکراوه. لە گەڕیاتی شارەدێی تەوێڵە، بەرانبەر بە قوتابخانەی تەوێڵەی بنەڕەتی، لە سەر کەڵەکەبەردێکی سوننەتی سروشتی دانراوە. کاری مەڵبەندی ڕۆشنبیریی هەورامانە و لەسەر ئەرکی مەلا بەختیار، پەیکەرساز (بەرزان زاهیر) ئەنجامیداوە.