سەربەستی

دواین نوێکردنەوە: 2026-05-13


لاپەڕەی 179

کتێبخانە

یەکەم کتێبخانەیە لە هەڵەبجە. ساڵی ١٩٥٧ بۆ ١٩٥٨ لەلایەن (ئيبراهیمی سۆفی مەحموود)ی ناسراو بە (ئەبوتارا)، کە یەکەم کتێبخانەی سەربەخۆیە لە هەڵەبجە کرابێتەوە. نزیک دوکانی (عومەری حەمەساڵح بانەیی ڕەسام) و (ئیبراهمی ڕەسام) بووە. وەک لقی کتێبخانەی (گەلاوێژ) وابووە و جگە لە گۆڤاری گەلاوێژ، ڕۆژنامەکانی (زەمان)، (ئەهالی) و موختارات و کتێبی ئەدەبیی میسری و چەندین کتێبی تری تێدا بووە. خاوەنی کتێبخانەکە ئەم بڵاوکراوانەی‌‌ لە سلێمانییەوە و لە (محەممەد زێوەر و ڕەئوف مەعروف) وەرگرتووە و هێناویەتییەوە بۆ هەڵەبجە. نزیکەی دوو ساڵ بەردەوامبووە، ساڵی ١٩٥٨ داخراوە. ‌

سەرچاوەکان:

  1. هەڵەبجە یادەوەریی و شارستانێتی، محەممەد غەفور شەریف، چاپی یەکەم، چاپخانەی کارۆ، سلێمانی، ٢٠٢٢، ل١٧٦.

ئامادەکردنی: ڕێبوار حەمەتۆفیق

17

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

ئۆکتۆبەر

کتێخانەیەکی ئەهلییە. خاوەنەکەی (عەتا ڕەئوف محەممەد) بووە. کەوتوەتە سەر شەقامی گشتی بەرامبەر شارەوانیی هەڵەبجە. ساڵی ١٩٩٢ لە شێوەی کابینەی چینکۆدا دروستکراوە. سەرچاوەی ئەدەبیات بە گشتی و ئەدەبیاتی چەپی تێدابووە. لەبەر شۆڕشی ئۆکتۆبەر ئەو ناوەی لێنراوە. بە(ئیشتراکات) ڕۆژنامەکانی: برایەتی و کوردستانی نوێ و ڕێگا و چەند بڵاوکراوەیەکی تری هێناوە بۆ خوێنەرانی. زۆربەی کتێبەکانی لەو کاتەدا ڕۆنیۆ و کۆپی بوون. لەبەربوونی هەندێک سەرچاوە، سوتێنراوە و وەک ناڕەزایەتی دەربڕینک ڕۆشنبیران و ئامادەیی ئەحمەدموختار جاف خۆپیشاندانیان ڕێکخستووە.

زیاتر بزانە
کتێبخانە

باران

کەوتووەتە نێوان باخی گشتی و قەیسەریی شنروێ لەناو شاری هەڵەبجە. ساڵی ٢٠٠٨ دامەزراوە و ئێستاش بەردەوامە. نزیکەى پێنج هەزار ناونیشانی بە زمانەکانی: کوردی، عەرەبی، فارسی و ئینگلیزی، تێدایە. کتێبەکان هەم دەفرۆشرێن، هەمیش بە کرێ دەدرێن. (ڕوقیە ئەمین) خاوەنیەتی و (لوقمان ئەمین) سەرپەرشتیدەکات.

زیاتر بزانە
کتێبخانە

حوجرەی مەلا نەزیر

کتێبخانەیەکە لە حوجرەکەی مەلا نەزیری گەورە لە (تەوێڵە). دواتر بە (قاپی شێخ) ناسراوە. هەرچەندە تایبەت بووە بە مەلا نەزیر، بەڵام لەبەر بوونی چەند سەرچاوەیەکی ئایینی و عرفانی و ئەدەبی، وەک کتێبخانەیەکی گشتی سوودی لێبینراوە. کتێبەکانی دواتر کەوتوونەتە لای بنەماڵەی (مەلا ساحب).

زیاتر بزانە
کتێبخانە

خانەقاى بیارە

کەوتووەتە ناو خانەقای (بیاره)‌. زیاتر لە ١٠٠٠ ناونیشانی تێدایە، کە زۆرینەیان تایبەتە بە ناوەڕۆکی ئاینییەوە. ژمارەیەک لە دەستنوسی تێدایە. فەقێ و کەسانی تریش دەتوانن سوودی لێوەربگرن.

زیاتر بزانە
کتێبخانە

خانەقای تەوێڵە

کەوتووەتە ناو خانەقای (تەوێڵە)وە. لە سەردەمی (شێخ عوسمانی سیراجەدین)ەوە کتێبی هەمەجۆری تێدا دانراوە، تا سەردەمی (شێخ حسامەدین). هەندێک کتێبيان لەلایەن بنەماڵەی شێخانەوە گوازراونەتەوە بۆ بیارە و باخەکۆن. مامۆستایان کاردۆخی و شێخ سەفادین لە سەردەمی مامۆستاییاندا، لەم کتێبخانەیە کەڵکیان وەرگرتووە. ساڵی ١٩٧٢ بۆ ١٩٧٣ لیژنەیەک لە ئەوقافی سلێمانيیەوە زۆرێک لەم کتێبانەيان بۆ کتێبخانەی ئەوقافی سلێمانی کڕیوە.

زیاتر بزانە
کتێبخانە

خانەی کتێبی هەڵەبجە

خاوەنەکەی (عەبدولقادر ئەحمەد فەتاح)، کە بە (قادر شادی) ناسراوه،‌ لە شەقامی گشتی، نزیک شارەوانی دایناوە. پێشتر بە چەند ناوێکی ترەوە دانراوە. لە دوای ڕاپەڕین و ساڵی ١٩٩٢ لەگەڵ (ئەحمەد ڕەنجیار) بە ناوی کتێبخانەی (شاهۆ)وە بووە، دواتر بە ناوەکانی: زانست، هەڵەبجه و کۆتاجاریش بە (خانەی کتێبی هەڵەبجە) ناسراوە. گەلێک سەرچاوەی زانستی تێدا بووە، کە زۆربەیان ئەدەبی و مێژوویی و ئایینی بوون. توانیویەتی گەلێک سەرچاوە، کە نوسخەیان کەم بووەتەوە لە چاپ بداتەوە، کە خاوەنەکەی کۆچیدواییکردووە، کتێبخانەکەش نەماوە.

زیاتر بزانە
کتێبخانە