بەرێوەبەرایەتیی یادگاریی هەڵەبجە

دواین نوێکردنەوە: 2026-10-22

دامودەزگا حکومی و ناحکومیەکان

لاپەڕەی 348

سەر بە بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوانی هەڵەبجەیە، کە سەر بەوەزارەتی شەهیدان و کاروباری ئەنفالکراوانە. پڕۆژەی مۆنۆمێنتێک بووە بۆ پاراستنی یادەوەریەکانی ١٦ی ٣ لە لایەن هونەرمەند (ڕجا محەمەد عەلی)یەوە ئامادەکراوە و لە ١١ی ٣ی ٢٠٠٠ لەلایەن سەرۆکی شارەوانیی هەڵەبجەوە پێشکەش بە مامجەلال کراوە. ساڵی ٢٠٠٣ وەک یادگاریی هەڵەبجە دامەزراوە. لە بەشەکانی( دڵی هەڵەبجە، هۆڵی مەرگەسات، هۆڵی سەروەری، هۆڵی سیمینار، کافتریا و چەندین باخچەو پارکی وەستانی ئۆتۆمبێل) پێکهاتووە. لە ١٥ی٩ی ٢٠٠٣ بە ئامادەبوونی مامجەلال، کاک مەسعود، د. بەرهەم، نێچیرڤان بارزانی، پۆڵ بریمەر، کۆڵن پاوڵ..هتد کراوەتەوە. ئیبراهیم هەورامانی یەکەم بەڕێوەبەری بووە و دوای ئەو سەرخێڵ غەفار و لە ئێستادا محەمەد محەمەد سەعید بەڕێوەبەریەتی. ٥٣ کارمەندی هەیە، کەوتوەتە دەروازەی شار لە خۆرئاوای هەڵەبجە. زەویەکەی ٥٣ دۆنمە و ڕوبەری بیناکە ١١٠٠م چوارگەشەیە و یەک نهۆمە. لەسەر ئەرکی مامجەلال و بەبیرۆکەی ئەو دروستکراوە. چەنین کەرەستە و پەیکەر و نمادی هونەری بۆ هێشتنەوەی یادەوریی مەرگەساتی هەڵەبجەی تێدا پارێزراوە و چەندین کتێب و فلیم و شانۆ و کۆنفراسی ڕێکخستووە.. ڕۆژانە چەندین کاربەدەست و ڕۆژنامەنوس و خەڵکی لە چین و توێژەکان سەردانیدەکەن. تۆماری سەردانیکەرانی دەوڵەمەندە بە نوسینی هاوخەمی و پشتیوانیی چەندین کەسایەتیی جیهانی و پەرلەمانتار. هەر لەوێش دانیشتنی ژمارە دووی نائاسایی خولی چوارەمی پەرلەمانی کوردستان لە ڕۆژی پێنجشەممە ٥/٢/٢٠١٥ بۆ دەنگدان لەسەر بە پارێزگابوونی هەڵەبجە ڕێکخراوە.

سەرچاوەکان:

  1. نوسراوی پڕۆژەی دوستکردنی مۆنۆمینێت و واژۆی ئەنجومەنی شارەوانی، بەڵگەنامە، لەبەردەست ئامادەکار.
  2. سەردانیکردنی ئامادەکار بۆ یادگاریی هەڵەبجە١٥ی ٥ی ٢٠٢٤.
  3. مۆنۆمێنتی هەڵەبجە پێناسەیەک بۆ جینۆساید. محەمەد محەمەد سەعید گۆمەلاری. ڕێبەرێک بۆ ناساندنی مۆنۆمێنتی هەڵەبجە، چاپی یەکەم. بەرگی یەکەم ٢٠١٩ ل١٢١.
  4. وەرگرتنی داتاو زانیاری لە بەڕێوەبەرایەتیی یادگاریی هەڵەبجە ١٨ی ٣ی ٢٠٢٥.
  5. چاوپێکەوتن لەگەڵ محەمەد محەمەد سەعید، لە دایکبووی ١٩٨٢، بەڕێوەبەر، ١٧ی ٣ی ٢٠٢٥ مۆنۆمێنت.

ئامادەکردنی: هاوناز سەعید ئەمین

96

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

گۆران معروف عارف

بە گۆران مەنشاوی ناسراوە، ٧ی ٣ی ١٩٨٠ لە بیارە لەدایکبووە، دواناوەندی ئیسلامی هەلەبجەی ساڵی ٢٠٠٧ تەواوکردووە. بە شداری چەندین ڤیستیڤاڵی لە شارەکانی هەرێم و عێراق کردووە: لەوانە: سلێمانی، هەڵەبجە، هەولێر، دهۆک، بەغداد، ڕانیەو ...هتد.  لە دەرەوەی هەرێمیش بەشداری چەندین ڤێستیڤاڵی نێودەوڵەتی کردووە. لەوانە: ٢٠١٥ لە تورکیاو  ٢٠١٦ لە ئێران و ٢٠١٧ لە میسر و سعودیەو ٢٠٢٣ لە پاکستان. چەندین خەڵات و بڕوانامەی وەرگرتووە. قورئانی بۆچەندین زاناو قورئانخوین وکەسایەتی دیار خوێندووە. لەوانە: محمود صديق المنشاوي ، د . عبدالفتاح الطاروتي ، أحمد حسنين، شيَخ احمد بن يوسف الازهري ، كمال بةختيار مصري ، مامؤستا  سليمي ، محمد نعمان فليثيني...هتد ئێستا بانگبێژ و قورئانخوێنە لە مزگەوتی ئوسامە لە هەڵەبجە، خێزاندارەو حاوەنی دوو منداڵە، لەهەڵەبجە نیشتەجێێە. 

زیاتر بزانە
null

خۆپیشاندانی ساڵی ١٩٧٧

حکومەتی عێراقی بۆ پشتیوانی هەڵمەتی نەهێشتنی نەخوێندەواری لە ناو شاری هەڵەبجە ڕێپێوانێکی بەە قوتابیان و خوێندکاران دروستکرد، دروشمەکان بریتیبوون لە ئەمڕۆ ڕۆژی شادییە، ڕۆژی نەهێشتنی نەخوێندەوارییە. بە ڵام لە درێژەی ڕێپێوانەکە دورشمەکان دژی حکومەت گۆڕان و بوویە خۆپیشاندانی خوێندکاران و سوکایەتی بە کومەت. لە ئەنجامدا پیاوانی ڕژێم چوونە خوێندنگای شارەزوور و ئەم خوێنکارانە گیران: (عوسمان عەلی بەورە ، مەولود باوەمراد، شێخەی مەلا جەلال، مەحمود محەمەد، نەهرۆ عەبدوڵا زروف، سەلاح ئەفراسیاب) دوار براونەتە ئەمنی سلێمانی و دوو مانگ لە زینداندا بوون.

زیاتر بزانە
null

هەورامانناسی

نووسین: د. عومەرعەبدالعزیز، م. کەمال ئەمین گوڵپی. بابەت: مێژووی هەورامان. چاپی یەکە، ناوەندی ڕێنوێن، ٢٠٢٦، سلێمانی. لە بڵاوکراوەکانی ناوەندی ژیرلایە بۆ کولتور ڕۆشنبیرییە. ناوەڕۆکی پەیوەندار: هەورامان و چەردەیەک لە کولتوور فەرهەنگی  ناوچەی هەورامان، پێکهاتە، جوگرافیاو زمان و ئایین و کەشوهەواو باخداری و پیشەسازی و ناوی شارو شارۆچکەو گوندەکانی هەورامان. کورتەیەکی لەسەر ٢٣ گوندی هەورامان و  باسی ٢٦ زاناو شاعیری ناوچەکەی کردووە. لە گەڵ باسەکانی پیر و ژیرلاو سیاچەمانەو فەرەنجی و کڵاش و کۆمسا و سروشت.

زیاتر بزانە
null

بەمۆ پەروێز عزیزخان

پڕۆفیسۆرە، سەرۆکی زانکۆی هەڵەبجەیە، لە نەوەی ئییبراهیم خانی دەلۆیە. نازاناوی دەلۆیان هەڵگرتووە.  ١ی١ی ١٩٨٠ لە دێی برایم خان لە سەرقەڵای کفری لە دایکبووە. ساڵی ٢٠١٠ لە کۆلیجی یاسای زانکۆی سلێمانی دکتۆرای وەرگرتووە. لە بوارەکانی  کارگێری، وانە وتنەوە، راوێژکاری یاسایی خزمەتی کردووە. لە زانکۆی، ساێمانی، جیهان – ساێمانی، گەشەپێدانی مرۆیی، کەرکووک، کۆلێژی پۆلیس، وانەی وتووەتەوە. خاوەنی دوو کتێب و نۆزدە توێژینەوەیە. ئەندامی سەندیکای مافپەروەرانە. ساڵی ٢٠٠٨-٢٠١٢  ڕاوێژکاری یاسایی بووە لە پەیمانگای نێودەوڵەتی بۆ مافەکانی مرۆیی زانکۆی دیئۆل.-ڕاگری کۆلێژی یاسای زانکۆی جیهان –سلێمانی بووە. ڕاوێژکاری پەرلەمان بووە بە گرێبەست. یاریدەدەری زانکۆی جیهان –سلێمانی بووە بۆ کاروباری کارگێڕی و خوێندکاران بووە. خێزاندارەو خاوەنی دوو منداڵە. 

زیاتر بزانە
null

سومەیە قادر حەمەساڵح

بە سومەیە هەڵەبجەیی ناسراوە. ساڵی ١٩٨٧ لە هەلەبجە لە دایک بووە. دەرچووی ١٢ی ئامادەییە. لە ڕادیۆی یەکگرتوو دەستی بەکاری میدیایی کردووە. پاشان لە ڕادیۆی کوردستان نوسینگەی هەلەبجە کاریکردووە. بۆ ماوەی چوار ساڵ ئامادەکار و پێشکەشکاری چەندین بەرنامە بووە لە ڕادیۆی شارەزوور. لەوانە: بەرنامەی دوانگە، تاکی هۆشیار، ڕێچکە، پرسیار و دیاری، ..هتد. ئێستا لە میدیای نوێ کار دەکات. بەشداری چەندین خولی ڕێکخراوەیی و ڕۆژنامەنووسی کردووەو چەندی بڕوانامەو خەڵاتی بەدەستهێناوە. لەوانە : ڕێکحراوی ئەنجومەنی لاوانی عێراق پڕۆەی بنیاد بە پلەی نایاب. بەرهەمی بەنزاکان دەستپێدەکەمی بڵاوکردووەتەوە. لە هەڵەبجە نیشتەجێیە.

زیاتر بزانە
null

هۆدە

شانۆییە. بەرهەمی سەندیکای هونەرمەندانی کوردستان لقی هەڵەبجەیە. بە هاوکاری ئۆفیسی کلتوری قوباد تاڵەبانی. نووسین و دەرهێنانی : هۆگۆ هەڤاڵ. بە سوود وەرگرتن لە لە شانۆیی دورگەی پەرتووک. ئەکتەرەکان: هەردی هادی، هامیار حەمەومین، کارۆ سۆران، ڕەزوان حەیدەر، پارسا هەورامان. بەڕێوەبەری بەرهەم: محەمەد عەبدوڵا.دیکۆر : ئەردەڵان کاکەیی. ڕوناکی: سۆزیار حەمید،  هونەری: ساسان فەرهەنگ. گرافیک دیزاین: ڕێبین حەمەومین. ڕۆژانی ٢ی ١٠ی ٢٠٢٦ تا ١٠ی ١٠ی ٢٠٢٦ لە سەر شانۆی پەیمانگای هونەرەجوانەکانی هەڵەبجە نماییشکراوە.

زیاتر بزانە
null