موختارە دێرینەکانی شاری هەڵەبجە

دواین نوێکردنەوە: 2026-10-20


١- ئەمین عەبدولمحەممەد محەممەد: موختاری گەڕەکى پاشا بووە لە هەڵەبجە. ناوی (ئەمین عەبدولمحەممەد محەممەد مەحموود)ە و بە (حاجى ئەمین) ناسراوە. ‌ساڵى ١٩٥٤ لە گوندی‌ (دەرەشیشی سەروو) لەدایکبووە. تا قۆناغی سەرەتایی خوێندووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنى حەوت منداڵە.

٢- جەمیل مستەفا نادر: ناوى (جەمیل مستەفا نادر مەحموود)ە. ساڵى ١٩٣٧ لە گوندى (چاوگ) لەدایکبووە. تا پۆڵى شەشى بنەڕەتى لە هەڵەبجە خوێندووە. لە دواى ڕاپەڕین، وەک بەرپرسى یەکێتیى جوتیارانى شارەزوور دیاریکراوە. ساڵى ١٩٩٨ کراوە بە موختارى هەموو هەڵەبجە و تا ساڵى ٢٠٢٠ لە دوکانەکەی خۆیدا لە شەقامى گشتیى هەڵەبجە، کاروبارى خەڵکى بەڕێکردووە. ساڵى ٢٠٢٠ کۆچیدواییکردووە و شلێرخانی کچی لە شوێنەکەیدا کراوە بە موختار.

٢- حەمەئەمینی کوێخا مستەفا: ناوی (حەمەئەمینی کوێخا مستەفای حاجی محەممەد)ە. ساڵی ١٩٣٨ لە شاری ھەڵەبجە لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی لە ھەڵەبجە تەواوکردووە. ساڵی ١٩٧٦ دوای کۆچیدوایی باوکی، بووە بە موختاری گەڕەکی پاشا، تا ڕاپەڕینەکەی ساڵی ١٩٩١ موختارێتی کردووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی حەوت منداڵە.

٣- محەممەد ئەمین عەلی مەحموود: موختاری گوندی (باخەکۆن)ی سەر بە هەورامانە. ساڵی ١٩٣٧ لەدایکبووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی حەوت منداڵە. ساڵی ١٩٧٠ تا ١٩٩١ موختاری گوندەکە بووە. ساڵی ٢٠٢٠ کۆچیدواییکردووە.

٤- مستەفا محەممەد سلێمان: موختاری گەڕەکی پاشایە لەناو شاری هەڵەبجە. ناوی (مستەفا محەممەد سلێمان حەمەچاوەش هەڵەبجەیی)یە. ‌ساڵى ١٩٠٥ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی ١٠ منداڵە. ساڵی ١٩٥٠ تا ١٩٧٦، کە کۆچیدواییکردووە، موختار بووە.

٥- محەممەد ئەمین مستەفا محەممەد: موختارى گەڕەکی پاشایە لەناو شاری هەڵەبجە. ‌ناوی (محەممەد ئەمین مستەفا محەممەد سلێمان حەمە چاوەش هەڵەبجەیی)یە. ‌ساڵى ١٩٤٠ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. تاوەکو پۆلی شەشى سەرەتایی خوێندووه. ساڵى ١٩٧٣ تا ١٩٩٣ موختار بووە. ژیانی هاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی حەوت منداڵە.

سەرچاوەکان:

  1. چاوپێکەوتنی ئامادەکار (شوان ئەفراسیاب عەلی) لەگەڵ (محەممەد ئەمین مستەفا محەممەد)، لەدایکبوو: ١٩٤٠، پیشە: موختارى پێشووی هەڵەبجە، ٣٠ى ٨ى ٢٠٢٣، لە هەڵەبجە.
  2. چاوپێکەوتنى ئامادەکاران (ڕەنجدەر عومەر عەبدوڵا، حەمزە محەممەد ساڵح محەممەد) لەگەڵ )جەمال جەمیل مستەفا نادری کوڕى (جەمیل مستەفا))، لەدایکبوو: ١٩٦٢، بڕوانامە: بەکالۆریۆس، پیشە: بەڕێوبەرى پزیشکى دادوەریى هەڵەبجە، لە ٩ى ٣ى ٢٠٢٤، لە هەڵەبجە.
  3. چاوپێکەوتنى ئامادەکاران (ڕەنجدەر عومەر عەبدوڵا، حەمزە محەممەد ساڵح محەممەد) لەگەڵ (مەریوان جەمیل مستەفا نادر)ی کوڕى (جەمیل مستەفا)، لەدایکبوو: ١٩٧٩، بڕوانامە: ماستەر، پیشە: بەڕێوبەرى بەرێوەبەرایەتیى نشینگەى پارێزگاى هەڵەبجە، لە ١٠ى ٣ى ٢٠٢٤، لە هەڵەبجە.
  4. چاوپێکەوتنی ئامادەکار (حسێن هەڵەبجەیی) لەگەڵ (حەمەئەمینی کوێخا مستەفا)، لە ٣١ی ٣ی ٢٠٢٣.
  5. چاوپێکەوتنی ئامادەکار (سەلام هانەدنی) لەگەڵ (فەخرەدین محەممەد ئەمین عەلی)، لەدایکبوو: ١٩٦٠، ئاستی خوێندن: سەرەتایی، پیشە: خانەنشین، لە ١٦ى ٩ى ٢٠٢٣، لە خورماڵ.
  6. چاوپێکەوتنی ئامادەکار (شوان ئەفراسیاب عەلی) لەگەڵ (محەممەد ئەمین مستەفا محەممەد سلێمان)، لەدایکبوو: ١٩٤٠، لە ٣٠ى ٨ى ٢٠٢٣، لە هەڵەبجە.
  7. چاوپێکەوتنی ئامادەکار (شوان ئەفراسیاب عەلی) لەگەڵ (محەممەد ئەمین مستەفا محەممەد)، لە ٣٠ى ٨ى ٢٠٢٣، لە هەڵەبجە.

ئامادەکردنی: شوان ئەفراسیاب عەلی,ڕەنجدەر عومەر عەبدوڵا,حەمزە محەممەد ساڵح,حسێن هەڵەبجەیی,سەلام هانەدنی

81

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

گۆران معروف عارف

بە گۆران مەنشاوی ناسراوە، ٧ی ٣ی ١٩٨٠ لە بیارە لەدایکبووە، دواناوەندی ئیسلامی هەلەبجەی ساڵی ٢٠٠٧ تەواوکردووە. بە شداری چەندین ڤیستیڤاڵی لە شارەکانی هەرێم و عێراق کردووە: لەوانە: سلێمانی، هەڵەبجە، هەولێر، دهۆک، بەغداد، ڕانیەو ...هتد.  لە دەرەوەی هەرێمیش بەشداری چەندین ڤێستیڤاڵی نێودەوڵەتی کردووە. لەوانە: ٢٠١٥ لە تورکیاو  ٢٠١٦ لە ئێران و ٢٠١٧ لە میسر و سعودیەو ٢٠٢٣ لە پاکستان. چەندین خەڵات و بڕوانامەی وەرگرتووە. قورئانی بۆچەندین زاناو قورئانخوین وکەسایەتی دیار خوێندووە. لەوانە: محمود صديق المنشاوي ، د . عبدالفتاح الطاروتي ، أحمد حسنين، شيَخ احمد بن يوسف الازهري ، كمال بةختيار مصري ، مامؤستا  سليمي ، محمد نعمان فليثيني...هتد ئێستا بانگبێژ و قورئانخوێنە لە مزگەوتی ئوسامە لە هەڵەبجە، خێزاندارەو حاوەنی دوو منداڵە، لەهەڵەبجە نیشتەجێێە. 

خۆپیشاندانی ساڵی ١٩٧٧

حکومەتی عێراقی بۆ پشتیوانی هەڵمەتی نەهێشتنی نەخوێندەواری لە ناو شاری هەڵەبجە ڕێپێوانێکی بەە قوتابیان و خوێندکاران دروستکرد، دروشمەکان بریتیبوون لە ئەمڕۆ ڕۆژی شادییە، ڕۆژی نەهێشتنی نەخوێندەوارییە. بە ڵام لە درێژەی ڕێپێوانەکە دورشمەکان دژی حکومەت گۆڕان و بوویە خۆپیشاندانی خوێندکاران و سوکایەتی بە کومەت. لە ئەنجامدا پیاوانی ڕژێم چوونە خوێندنگای شارەزوور و ئەم خوێنکارانە گیران: (عوسمان عەلی بەورە ، مەولود باوەمراد، شێخەی مەلا جەلال، مەحمود محەمەد، نەهرۆ عەبدوڵا زروف، سەلاح ئەفراسیاب) دوار براونەتە ئەمنی سلێمانی و دوو مانگ لە زینداندا بوون.

هەورامانناسی

نووسین: د. عومەرعەبدالعزیز، م. کەمال ئەمین گوڵپی. بابەت: مێژووی هەورامان. چاپی یەکە، ناوەندی ڕێنوێن، ٢٠٢٦، سلێمانی. لە بڵاوکراوەکانی ناوەندی ژیرلایە بۆ کولتور ڕۆشنبیرییە. ناوەڕۆکی پەیوەندار: هەورامان و چەردەیەک لە کولتوور فەرهەنگی  ناوچەی هەورامان، پێکهاتە، جوگرافیاو زمان و ئایین و کەشوهەواو باخداری و پیشەسازی و ناوی شارو شارۆچکەو گوندەکانی هەورامان. کورتەیەکی لەسەر ٢٣ گوندی هەورامان و  باسی ٢٦ زاناو شاعیری ناوچەکەی کردووە. لە گەڵ باسەکانی پیر و ژیرلاو سیاچەمانەو فەرەنجی و کڵاش و کۆمسا و سروشت.

بەمۆ پەروێز عزیزخان

پڕۆفیسۆرە، سەرۆکی زانکۆی هەڵەبجەیە، لە نەوەی ئییبراهیم خانی دەلۆیە. نازاناوی دەلۆیان هەڵگرتووە.  ١ی١ی ١٩٨٠ لە دێی برایم خان لە سەرقەڵای کفری لە دایکبووە. ساڵی ٢٠١٠ لە کۆلیجی یاسای زانکۆی سلێمانی دکتۆرای وەرگرتووە. لە بوارەکانی  کارگێری، وانە وتنەوە، راوێژکاری یاسایی خزمەتی کردووە. لە زانکۆی، ساێمانی، جیهان – ساێمانی، گەشەپێدانی مرۆیی، کەرکووک، کۆلێژی پۆلیس، وانەی وتووەتەوە. خاوەنی دوو کتێب و نۆزدە توێژینەوەیە. ئەندامی سەندیکای مافپەروەرانە. ساڵی ٢٠٠٨-٢٠١٢  ڕاوێژکاری یاسایی بووە لە پەیمانگای نێودەوڵەتی بۆ مافەکانی مرۆیی زانکۆی دیئۆل.-ڕاگری کۆلێژی یاسای زانکۆی جیهان –سلێمانی بووە. ڕاوێژکاری پەرلەمان بووە بە گرێبەست. یاریدەدەری زانکۆی جیهان –سلێمانی بووە بۆ کاروباری کارگێڕی و خوێندکاران بووە. خێزاندارەو خاوەنی دوو منداڵە. 

سومەیە قادر حەمەساڵح

بە سومەیە هەڵەبجەیی ناسراوە. ساڵی ١٩٨٧ لە هەلەبجە لە دایک بووە. دەرچووی ١٢ی ئامادەییە. لە ڕادیۆی یەکگرتوو دەستی بەکاری میدیایی کردووە. پاشان لە ڕادیۆی کوردستان نوسینگەی هەلەبجە کاریکردووە. بۆ ماوەی چوار ساڵ ئامادەکار و پێشکەشکاری چەندین بەرنامە بووە لە ڕادیۆی شارەزوور. لەوانە: بەرنامەی دوانگە، تاکی هۆشیار، ڕێچکە، پرسیار و دیاری، ..هتد. ئێستا لە میدیای نوێ کار دەکات. بەشداری چەندین خولی ڕێکخراوەیی و ڕۆژنامەنووسی کردووەو چەندی بڕوانامەو خەڵاتی بەدەستهێناوە. لەوانە : ڕێکحراوی ئەنجومەنی لاوانی عێراق پڕۆەی بنیاد بە پلەی نایاب. بەرهەمی بەنزاکان دەستپێدەکەمی بڵاوکردووەتەوە. لە هەڵەبجە نیشتەجێیە.

هۆدە

شانۆییە. بەرهەمی سەندیکای هونەرمەندانی کوردستان لقی هەڵەبجەیە. بە هاوکاری ئۆفیسی کلتوری قوباد تاڵەبانی. نووسین و دەرهێنانی : هۆگۆ هەڤاڵ. بە سوود وەرگرتن لە لە شانۆیی دورگەی پەرتووک. ئەکتەرەکان: هەردی هادی، هامیار حەمەومین، کارۆ سۆران، ڕەزوان حەیدەر، پارسا هەورامان. بەڕێوەبەری بەرهەم: محەمەد عەبدوڵا.دیکۆر : ئەردەڵان کاکەیی. ڕوناکی: سۆزیار حەمید،  هونەری: ساسان فەرهەنگ. گرافیک دیزاین: ڕێبین حەمەومین. ڕۆژانی ٢ی ١٠ی ٢٠٢٦ تا ١٠ی ١٠ی ٢٠٢٦ لە سەر شانۆی پەیمانگای هونەرەجوانەکانی هەڵەبجە نماییشکراوە.