ڕاپۆرتی پەرەپێدان و بەبازاڕکردنی هەنار

دواین نوێکردنەوە: 2026-10-20


ڕاپۆرتی کۆتایی پڕۆژەیەکی (ڕێکخراوی هەڵوێست)ـە بە پاڵپشتی ڕێکخراوی HIA هەنگاری لە ماوەی شەش مانگدا لە هەڵەبجە تایبەت بە بەرووبوومی هەنار لە ساڵی ٢٠٢١دا جێبەجێکراوە. ستافی جێبەجێکاری پڕۆژە: (بەڕێوەبەر: ئەنسار کەمال غەریب (ڕێباز)، ڕێکخەر: جەوهەر عەزیز ئەحمەد، ژمێریار: عوسمان حسێن محەممەد، جێبەجێکار: زەینەب ئەحمەد فەتاح، ئەرسەلان محەممەد، ئەندازیاری کشتوکاڵی: ئومێد ئەحمەد حەمە. بەشی یەکەم پوختەیەکی پڕۆژەکەیە، بۆ ئەو مەبەستە چەندین چالاکیی جۆراوجۆر لە ڕێنمایی جوتیاران و کردنەوەی خولی یەک مانگی بۆ جوتیاری ناوچە جیاجیاکانی هەڵەبجە و چاوپێکەوتن لەگەڵ ١٠٠ جوتیار و ڕاوێژ لەگەڵ چەندین پسپۆری کشتوکاڵیدا کراوە و ئامانجەکان خراونەتەڕوو. بەشی دووەم توێژینەوەی مەیدانیی پڕۆژەکەیە لەسەر بەرووبوومی هەنار و ئاستەنگەکانی باخداری، پارێزگای هەڵەبجە وەک نمونە. بەشی یەکەمی میتۆد و پێناسەی چەمکەکانە. بەشی دووەم زانیارییە گشتییەکانی باخی هەنار و نمونەی لێکۆڵینەوەکەیە، شوێنی باخی بەشدابووان، سەرچاوەی ئاوی، تەمەنی باخەکان، ڕووبەری باخەکان، شێوەی باخەکان، جۆری چاندن. بەشی سێیەمی ئەرکە سەرەکییەکانی باخداری، جۆری ئاودێری، بژارکردن، بەکارهێنانی پەینی کشتوکاڵی، پشکنینی کشتوکاڵی، سەرچاوەکانی چارەسەرکردنی گرفتەکانی باخداری، نەخۆشییەکان، زیانی نەخۆشییەکان. بەشی چوارەم هەماهەنگی حکومەت و جوتیاران، جوتیاران لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کشتوکاڵ، مۆڵەتی باخداری، بەدەمەوە هاتنی حکومەت، ئەو کێشە و گیروگرفتانەی ڕوبەڕووی جوتیاران دەبنەوە، بەرپرسیاریەتیی کەرتی کشتوکاڵ، چۆنیەتیی هەڵبژاردنی پیشەی باخداری، پیشەی باخەوانەکان، بەرهەمی ساڵانەی هەنار، شێوازی فرۆشتنی بەرهەمی هەنار، ڕێگاکانی ساخکردنەوەی بەرهەم، دەرئەنجام. بەشی پێنجەم، فۆڕمی زانیاریی تایبەت بە جوتیاران، بڕوانامە، ناو و شوێنی ئەو جوتیارانەی، کە چاوپێکەوتنیان لەگەڵدا ئەنجامدراوە، نوسراوی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کشتوکاڵی هەڵەبجە سەبارەت بە باخداری، وێنەی بەشێک لە چالاکییەکان.

سەرچاوەکان:

  1. کتێبی چاپکراوی ڕاپۆرتەکە، ٢٠٢١.
  2. گفتوگۆی ئامادەکار لەگەڵ مامۆستا (جەوهەر عەزیز)، ڕێکخەری پڕۆژەکە، لە ٢٤ی ٩ی ٢٠٢٣.

ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم

82

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

گۆران معروف عارف

بە گۆران مەنشاوی ناسراوە، ٧ی ٣ی ١٩٨٠ لە بیارە لەدایکبووە، دواناوەندی ئیسلامی هەلەبجەی ساڵی ٢٠٠٧ تەواوکردووە. بە شداری چەندین ڤیستیڤاڵی لە شارەکانی هەرێم و عێراق کردووە: لەوانە: سلێمانی، هەڵەبجە، هەولێر، دهۆک، بەغداد، ڕانیەو ...هتد.  لە دەرەوەی هەرێمیش بەشداری چەندین ڤێستیڤاڵی نێودەوڵەتی کردووە. لەوانە: ٢٠١٥ لە تورکیاو  ٢٠١٦ لە ئێران و ٢٠١٧ لە میسر و سعودیەو ٢٠٢٣ لە پاکستان. چەندین خەڵات و بڕوانامەی وەرگرتووە. قورئانی بۆچەندین زاناو قورئانخوین وکەسایەتی دیار خوێندووە. لەوانە: محمود صديق المنشاوي ، د . عبدالفتاح الطاروتي ، أحمد حسنين، شيَخ احمد بن يوسف الازهري ، كمال بةختيار مصري ، مامؤستا  سليمي ، محمد نعمان فليثيني...هتد ئێستا بانگبێژ و قورئانخوێنە لە مزگەوتی ئوسامە لە هەڵەبجە، خێزاندارەو حاوەنی دوو منداڵە، لەهەڵەبجە نیشتەجێێە. 

خۆپیشاندانی ساڵی ١٩٧٧

حکومەتی عێراقی بۆ پشتیوانی هەڵمەتی نەهێشتنی نەخوێندەواری لە ناو شاری هەڵەبجە ڕێپێوانێکی بەە قوتابیان و خوێندکاران دروستکرد، دروشمەکان بریتیبوون لە ئەمڕۆ ڕۆژی شادییە، ڕۆژی نەهێشتنی نەخوێندەوارییە. بە ڵام لە درێژەی ڕێپێوانەکە دورشمەکان دژی حکومەت گۆڕان و بوویە خۆپیشاندانی خوێندکاران و سوکایەتی بە کومەت. لە ئەنجامدا پیاوانی ڕژێم چوونە خوێندنگای شارەزوور و ئەم خوێنکارانە گیران: (عوسمان عەلی بەورە ، مەولود باوەمراد، شێخەی مەلا جەلال، مەحمود محەمەد، نەهرۆ عەبدوڵا زروف، سەلاح ئەفراسیاب) دوار براونەتە ئەمنی سلێمانی و دوو مانگ لە زینداندا بوون.

هەورامانناسی

نووسین: د. عومەرعەبدالعزیز، م. کەمال ئەمین گوڵپی. بابەت: مێژووی هەورامان. چاپی یەکە، ناوەندی ڕێنوێن، ٢٠٢٦، سلێمانی. لە بڵاوکراوەکانی ناوەندی ژیرلایە بۆ کولتور ڕۆشنبیرییە. ناوەڕۆکی پەیوەندار: هەورامان و چەردەیەک لە کولتوور فەرهەنگی  ناوچەی هەورامان، پێکهاتە، جوگرافیاو زمان و ئایین و کەشوهەواو باخداری و پیشەسازی و ناوی شارو شارۆچکەو گوندەکانی هەورامان. کورتەیەکی لەسەر ٢٣ گوندی هەورامان و  باسی ٢٦ زاناو شاعیری ناوچەکەی کردووە. لە گەڵ باسەکانی پیر و ژیرلاو سیاچەمانەو فەرەنجی و کڵاش و کۆمسا و سروشت.

بەمۆ پەروێز عزیزخان

پڕۆفیسۆرە، سەرۆکی زانکۆی هەڵەبجەیە، لە نەوەی ئییبراهیم خانی دەلۆیە. نازاناوی دەلۆیان هەڵگرتووە.  ١ی١ی ١٩٨٠ لە دێی برایم خان لە سەرقەڵای کفری لە دایکبووە. ساڵی ٢٠١٠ لە کۆلیجی یاسای زانکۆی سلێمانی دکتۆرای وەرگرتووە. لە بوارەکانی  کارگێری، وانە وتنەوە، راوێژکاری یاسایی خزمەتی کردووە. لە زانکۆی، ساێمانی، جیهان – ساێمانی، گەشەپێدانی مرۆیی، کەرکووک، کۆلێژی پۆلیس، وانەی وتووەتەوە. خاوەنی دوو کتێب و نۆزدە توێژینەوەیە. ئەندامی سەندیکای مافپەروەرانە. ساڵی ٢٠٠٨-٢٠١٢  ڕاوێژکاری یاسایی بووە لە پەیمانگای نێودەوڵەتی بۆ مافەکانی مرۆیی زانکۆی دیئۆل.-ڕاگری کۆلێژی یاسای زانکۆی جیهان –سلێمانی بووە. ڕاوێژکاری پەرلەمان بووە بە گرێبەست. یاریدەدەری زانکۆی جیهان –سلێمانی بووە بۆ کاروباری کارگێڕی و خوێندکاران بووە. خێزاندارەو خاوەنی دوو منداڵە. 

سومەیە قادر حەمەساڵح

بە سومەیە هەڵەبجەیی ناسراوە. ساڵی ١٩٨٧ لە هەلەبجە لە دایک بووە. دەرچووی ١٢ی ئامادەییە. لە ڕادیۆی یەکگرتوو دەستی بەکاری میدیایی کردووە. پاشان لە ڕادیۆی کوردستان نوسینگەی هەلەبجە کاریکردووە. بۆ ماوەی چوار ساڵ ئامادەکار و پێشکەشکاری چەندین بەرنامە بووە لە ڕادیۆی شارەزوور. لەوانە: بەرنامەی دوانگە، تاکی هۆشیار، ڕێچکە، پرسیار و دیاری، ..هتد. ئێستا لە میدیای نوێ کار دەکات. بەشداری چەندین خولی ڕێکخراوەیی و ڕۆژنامەنووسی کردووەو چەندی بڕوانامەو خەڵاتی بەدەستهێناوە. لەوانە : ڕێکحراوی ئەنجومەنی لاوانی عێراق پڕۆەی بنیاد بە پلەی نایاب. بەرهەمی بەنزاکان دەستپێدەکەمی بڵاوکردووەتەوە. لە هەڵەبجە نیشتەجێیە.

هۆدە

شانۆییە. بەرهەمی سەندیکای هونەرمەندانی کوردستان لقی هەڵەبجەیە. بە هاوکاری ئۆفیسی کلتوری قوباد تاڵەبانی. نووسین و دەرهێنانی : هۆگۆ هەڤاڵ. بە سوود وەرگرتن لە لە شانۆیی دورگەی پەرتووک. ئەکتەرەکان: هەردی هادی، هامیار حەمەومین، کارۆ سۆران، ڕەزوان حەیدەر، پارسا هەورامان. بەڕێوەبەری بەرهەم: محەمەد عەبدوڵا.دیکۆر : ئەردەڵان کاکەیی. ڕوناکی: سۆزیار حەمید،  هونەری: ساسان فەرهەنگ. گرافیک دیزاین: ڕێبین حەمەومین. ڕۆژانی ٢ی ١٠ی ٢٠٢٦ تا ١٠ی ١٠ی ٢٠٢٦ لە سەر شانۆی پەیمانگای هونەرەجوانەکانی هەڵەبجە نماییشکراوە.