بەفرى ميرى

دواین نوێکردنەوە: 2026-05-13


لاپەڕەی 68

لوتکەی چیا

بەرزترين لوتکەى چيايە لە زنجيرە چياکانی شنروێ. بەرزيیەکەى لە ئاستى ڕووى دەرياوە (٢٠٢٤م). لە خۆرهەڵاتەوە دەڕوانێت بەسەر گوندەکانى (گريانە، هاوارەکۆن، هاوار و دەرەتفێ) و لە باشور و باشورى خۆرئاواشیەوە، بەسەر هەردوو گوندى (بۆين و ڕێشاو) و (ڕوبارى سيروان). گوندەکانى (دەڵەمەڕ و عەبابەيلێ و جەليلە) کەوتوونەتە بەرەى خۆرئاوايەوە و گوندەکانى (سەرکەن و تاوێرەش) لەباکوريەوەن. لە سەردەمی ڕژێمی بەعسدا بەهۆى بەرزييەکەيەوە کراوە بە مۆڵگەى سەربازیى و لە ئێستادا هەردوو بورجى (کۆڕەک تليکۆم و ئاسياسێڵ)ى لەسەرە.

سەرچاوەکان:

  1. ــ جيومورفولوجية جبل شنروى بين وادى کريانە و سازان بمنطقة حلبجة في کوردستان العراق، هێمن کمال حمەامين، رسالة ماجستير (غير منشورە)، کلية الاداب، جامعة الاسکندرية، مصر، ٢٠١٤، ص٢.
  2. ــ بەشێک لە زانياريیە پێوانکارييە جوگرافيیەکان لە ڕێگەى سيستمى زانياريیە جوگرافيیەکانەوە (GIS).

ئامادەکردنی: د. هێمن کەمال حەمەئەمین

23

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

هۆرەکه

کەوتووەتە خۆرئاوای ناحیەی (بەمۆ) لە چیای خوشک و لە گوندی (گلێجاڵ). (١٢٧٤م) له ‌ئاستی ڕووی دەریاوە بەرزە.

زیاتر بزانە
لوتکەی چیا

وڵەهەش

کەوتووەتە باکوری خۆرهەڵاتی تاڤگە و گوندی (زەڵم). (١٨٣٩م) لە ئاستی ڕووی دەریاوە بەرزە. کەوتووەتە دامێنی چیای کەرەس. بەسەر هاوینەهەواری تاڤگەی زەڵم و باخ و باخاتی دۆڵی زەڵم و وشکەناودا دەڕوانێت‌. دەوڵەمەندە بە ڕووپۆشی ڕووەکی و ئاژەڵی کێوی بە تایبەتی ورچ. خودی ناوەکەشی هەورامییە و بە کرمانجی ناوەڕاست/سلێمانی، واتە کونە ورچ. زۆرجار گروپە شاخڕەوییەکانیش سەردانیدەکەن بۆ وەرزش و کات بەسەربردن.

زیاتر بزانە
لوتکەی چیا

قولەڕەش

بەرزترین لوتکەی ڕێشاوە. کەوتووەتە شاخی کەمەر بەڕەزا لەنزیک هاوینەهەواری گەڵامۆردە. دەڕوانێت بەسەر گوندی ڕێشاو و سازان و کۆساوا و دەشتی سازاندا. (٢٠٠٠م) لەئاستی ڕووی دەریاوە بەرزە. تەنها بەفری میری زاڵە بەسەریدا. پشتی قولەکە یان لوتکەکەی زەویەکی نەرمانە و تا دەگاتەوە بەفری میری لەوەڕگا و پوش و پاوەن و دارستانە.

زیاتر بزانە
لوتکەی چیا

قووتی هۆرەکە

کەوتووەتە خۆرئاوای گوندی (گڵێجاڵ). یەکێکە لە لوتکە بەرزەکانی چیای خۆشک. (١١١٢م) لەئاستی دەریاوه بەرزە‌. چەندین کەلێنەشاخ و ئەشکەوتی تێدایە، کە بووەتە جێگە حەوانەوەی ئاژەڵە کێوییەکان.

زیاتر بزانە
لوتکەی چیا

کەمەرە سوور ١

کەوتووەتە باشوری خۆرهەڵاتی گوندی هانەیدن و سەرگەت. (١٦٨٠م) لە ئاستی ڕووی دەریاوە بەرزە. دەڕوانێتە سەر دۆڵی شەڵواندڕ و دۆڵی دەرەولێ، سنوری نێوان زەوی گوندی هانەیدن و گوڵپ پێکدەهێنێت. لە بەهاردا خەڵکی بۆ هێنانی گژوگیای بەهاری سەردانیدەکەن، بە ڕووپۆشی ڕووەکی و ئاژەڵی و باڵندەی کێوی دەوڵەمەندە.

زیاتر بزانە
لوتکەی چیا

گەچوەڕ

کەوتووەتە باشورى خۆرهەڵاتى گوندى (نێرگسەجاڕ). بەرزترين لوتکە چياى سنورى گوندەکەیە. لەزنجيرە چياى سەى سوجاحدايە، کە (٧٩٤م) لە ئاستى ڕووى دەرياوە بەرزە و گوندەکە و بەهۆى بوونى خاک و بەردێکى گەچينەوە، ناونراوە گەچوەڕەکە.

زیاتر بزانە
لوتکەی چیا