تاقانەکانی هەڵەبجە

دواین نوێکردنەوە: 2026-10-21


ئەو هاوڵاتییانەن، کە لە کیمیابارانکردنی ساڵی ١٩٨٨ی هەڵەبجەدا، تەواوی کەسوکارەکانیان لە دەستداوە و بە تەنیا ماونەتەوە:

١- ئاراس عابد ئەکرەم: ساڵی ١٩٦٦ لەدایکبووە. ١٢ ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، دایک و باوک و چوار برا و شەش خوشک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی سێ منداڵە.

٢- ئەکرەم محەممەد مەحموود: ساڵی ١٩٧٧ لەدایکبووە. پیشەی فەرمانبەرە، دانیشتووی شاری ھەڵەبجەیە. پێنج کەسی خێزانەکەی شەھید بوون، دایک و باوک و سێ برا. ژیانی ھاوسەریی پێکنەهێناوە.

٣- ئیکرام کەریم حەمەئەمین: ساڵی ١٩٦٥ لەدایکبووە. دانیشتووی سلێمانییە. چوار ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون. دایک و دوو برا و خوشکێکی شەھید بوون. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

٤- زەمزەم عەبدولکەریم حامید: ساڵی ١٩٨٧ لە شاری هەڵەبجە لەدایکبووە. نیشتەجێی شارۆچکەی دەربەندیخانە. چوار ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، دایک و باوک و خوشک و برایەک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵە.

٥- خەرمان ئیسماعیل: ساڵی ١٩٨٧ لەدایکبووە. ئێستە فەرمانبەرە، دانیشتووی خانەقینە. چوار ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و خوشکێک و دوو برا. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی منداڵێکە.

٦- ئالان توفیق: ساڵی ١٩٨٧ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و دانیشتووی ھەڵەبجەیە. حەوت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و پێنج خوشک و برا. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە.

٧- ئیدریس عەبدولقادر مستەفا: ساڵی ١٩٧٢ لەدایکبووە. پیشەی ئەفسەرە. دانیشتووی شاری هەڵەبجەیە. هەشت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و پێنج خوشک و برایەک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی پێنج منداڵە.

٨- سوعاد حەسەن محەممەد: ساڵی ١٩٥٣ لەدایکبووە. کابانی ماڵە، ئێستە نیشتەجێی سلێمانین، گەڕەکی سەرچنار، پێنج ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو خوشک و برایەک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی حەوت منداڵە.

٩- تاھیر کەریم عەلی: ساڵی ١٩٦٤ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە، پێشتر و ئیستاش دانیشتووی شاری ھەڵەبجەیە. هەشت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و سێ برا و سێ خوشک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی شەش منداڵە.

١٠- مزەفەر ئەسکەندەر عەبدوڵا: ساڵی ١٩٧٨ لەدایکبووە. کاسبە، ئێستە دانیشتووی ناحیەی خورماڵە. شەش ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو خوشک و دوو برا. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

١١- شایستە نەریمان مستەفا: ساڵی ١٩٨٣ لەدایکبووە. مامۆستایە و دانیشتووی شاری ھەڵەبجەیە. پێنج ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و خوشکێک و دوو برا. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵە.

١٢- بەیان حەسەن حسێن: ساڵی ١٩٧٩ لەدایکبووە. کابانی ماڵە. دانیشتووی شاری ھەڵەبجەیە. پێنج ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو برا و خوشکێک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی منداڵێکە.

١٣- سەروەر جەمال ڕەشید: ساڵی ١٩٦٩ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و دانیشتووی گەڕەکی جوولەکان بووە. ئێستا نیشتەجێی شاری سلێمانییە. دە ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و پێنج برا و سێ خوشک، ساڵی ٢٠٠٥ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی منداڵێکە‌.

١٤- کامەران نەورۆز حەیدەر: ساڵی ١٩٧٦ لەدایکبووە. دانیشتووی وڵاتی بەریتانیایە. حەوت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و چوار برا و خوشکێک، ساڵی ٢٠٠٢ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵە.

١٥- سەبیحە مەحموود سەعید: ساڵی ١٩٥٠ لەدایکبووە. کابانی ماڵە، ئێستە دانیشتووی شاری کەرکوکە. سێ ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و خوشکێک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی ھەشت منداڵە.

١٦- نەسرین عەبدولقادر عەبدوڵا: ساڵی ١٩٦٤ لەدایکبووە. پیشەی کابانی ماڵە، دانیشتووی ھەڵەبجەیە. پێنج ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو برا و خوشکێک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی پێنج منداڵە.

١٧- یادگار سەعید: ساڵی ١٩٧٠ لەدایکبووە. کاسبە، دانیشتووی ھەڵەبجە- شەھیدانە، نۆ ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و شەش برا و خوشکێک. ١٩٩١ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

١٨- نیھایەت محەممەد ئەمین: ساڵی ١٩٥٣ لەدایکبووە. کابانی ماڵە، دانیشتووی سلێمانییە. چوار ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، دایک و خوشکێک و دوو برا. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

١٩- ھونەر محەممەد ڕەشید: ساڵی ١٩٨٠ لەدایکبووە. ئاسایشە، دانیشتووی ھەڵەبجەیە. شەش ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو خوشک و دوو برا. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

٢٠- خانم ئەحمەد محەممەد: ساڵی ١٩٧٤ لەدایکبووە. فەرمانبەرە و دانیشتووە ھەڵەبجەیە لە گەڕەکی کیمیاباران. حەوت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و چوار خوشک و برایەک. ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

٢١- زینە حەیدەر عومەر: ساڵی ١٩٥١ لەدایکبووە. کابانی ماڵە و دانیشتووی شاری ھەڵەبجەیە. دوو ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوکی و خوشکی. ساڵی ١٩٦٩ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دە منداڵە.

٢٢- ئەکرەم بارام تۆفیق: ساڵی ١٩٨٠ لەدایکبووە. ڕاگەیاندکارە و دانیشتووی شاری ھەڵەبجە- فەرمانبەرانە. دوو ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک. ژیانی ھاوسەری پێکهێناوە و خاوەنی سێ منداڵە.

٢٣- تەلیعە محەممەد فەرەج: ساڵی ١٩٥٤ لەدایکبووە. کابانی ماڵە و دانیشتووی گوندی (مەلاوەیس)ی سەر بە شارۆچکەی خورماڵە. حەوت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و سێ برا و دوو خوشک، ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی شەش منداڵن.

٢٤- ڕەنجدەر عەلی سەعید: ساڵی ١٩٨٥ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و دانیشتووی ھەڵەبجەیە. حەوت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و چوار خوشک و برایەک. سەڵتە و ھاوسەرگیریی نەکردووە.

٢٥- دڵشاد محێدین محەممەد: ساڵی ١٩٦٥ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و ئێستە دانیشتووی وڵاتی سویدە. چوار ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو خوشک، ساڵی ١٩٨٧ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی سێ منداڵە.

٢٦- شادان ھیوا محەممەد: ساڵی ١٩٧٨ لەدایکبووە. پیشەی مامۆستایە و دانیشتووی وڵاتی نەرویجە. پێنج ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو براو خوشکێک، ساڵی ١٩٩٩ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

٢٧- ئیسماعیل ئیبراھیم مەجید: ساڵی ١٩٧٣ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و دانیشتووی وڵاتی بەریتانیایە. حەوت ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، باوک و دایک و دوو خوشک و سێ برا، ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵن.

٢٨- فەریدە حەمەسەعید محەممەد: ساڵی ١٩٦٤ لەدایکبووە. کابانی ماڵە و دانیشتووی سلێمانییە. پێنج ئەندامی خێزانەکەی شەھید بوون، ساڵی ١٩٨٠ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی چوار منداڵە.

٢٩- محەممەد عەلی محەممەد ئەمین: ساڵی ١٩٧٤ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و دانیشتووی دەربەندیخانە. چوار ئەندامی خێزانەکەی ئەنفال کراون، باوک و خوشک و دوو برا، ساڵی ١٩٩٥ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی دوو منداڵن.

٣٠- عومەر سڵێمان قادر: ساڵی ١٩٧٩ لەدایکبووە. پیشەی فەرمانبەرە و دانیشتووی ھەڵەبجەیە. نۆ ئەندامی خێزانەکەی ئەنفال کراون، باوک و دایک و دوو خوشک و پێنج برا، ساڵی ٢٠٠٦ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی منداڵێکە.

٣١- فەرید عەبدوڵا عەزیز: ساڵی ١٩٦٤ لەدایکبووە. پیشەی کاسبە و دانیشتووی ھەڵەبجەیە. ١٢ ئەندامی خێزانەکەی ئەنفال کراون، باوک و دایک و چوار خوشک و شەش برا، ساڵی ١٩٨٥ ژیانی ھاوسەریی پێکهێناوە و خاوەنی حەوت منداڵە.

سەرچاوەکان:

  1. تاقانەکانی جینۆساید لە کوردستان، ئیسماعیل ھەناری، چاپی یەکەم، ٢٠١٦، ل٥١٩-٦٥١.
  2. هەڵەبجەناسی، ئامادەکردن و کۆکردنەوەی: ئارام شەمێرانی، بەرگی یەکەم، چاپ یەکەم، تاران، ٢٠٢٢، ل١٠٦-١٠٧.

ئامادەکردنی: هومایون ساحیب کەریم

100

هاوبەشی پێبکە

بابەتە هاوپەیوەندیدارەکان

گۆران معروف عارف

بە گۆران مەنشاوی ناسراوە، ٧ی ٣ی ١٩٨٠ لە بیارە لەدایکبووە، دواناوەندی ئیسلامی هەلەبجەی ساڵی ٢٠٠٧ تەواوکردووە. بە شداری چەندین ڤیستیڤاڵی لە شارەکانی هەرێم و عێراق کردووە: لەوانە: سلێمانی، هەڵەبجە، هەولێر، دهۆک، بەغداد، ڕانیەو ...هتد.  لە دەرەوەی هەرێمیش بەشداری چەندین ڤێستیڤاڵی نێودەوڵەتی کردووە. لەوانە: ٢٠١٥ لە تورکیاو  ٢٠١٦ لە ئێران و ٢٠١٧ لە میسر و سعودیەو ٢٠٢٣ لە پاکستان. چەندین خەڵات و بڕوانامەی وەرگرتووە. قورئانی بۆچەندین زاناو قورئانخوین وکەسایەتی دیار خوێندووە. لەوانە: محمود صديق المنشاوي ، د . عبدالفتاح الطاروتي ، أحمد حسنين، شيَخ احمد بن يوسف الازهري ، كمال بةختيار مصري ، مامؤستا  سليمي ، محمد نعمان فليثيني...هتد ئێستا بانگبێژ و قورئانخوێنە لە مزگەوتی ئوسامە لە هەڵەبجە، خێزاندارەو حاوەنی دوو منداڵە، لەهەڵەبجە نیشتەجێێە. 

خۆپیشاندانی ساڵی ١٩٧٧

حکومەتی عێراقی بۆ پشتیوانی هەڵمەتی نەهێشتنی نەخوێندەواری لە ناو شاری هەڵەبجە ڕێپێوانێکی بەە قوتابیان و خوێندکاران دروستکرد، دروشمەکان بریتیبوون لە ئەمڕۆ ڕۆژی شادییە، ڕۆژی نەهێشتنی نەخوێندەوارییە. بە ڵام لە درێژەی ڕێپێوانەکە دورشمەکان دژی حکومەت گۆڕان و بوویە خۆپیشاندانی خوێندکاران و سوکایەتی بە کومەت. لە ئەنجامدا پیاوانی ڕژێم چوونە خوێندنگای شارەزوور و ئەم خوێنکارانە گیران: (عوسمان عەلی بەورە ، مەولود باوەمراد، شێخەی مەلا جەلال، مەحمود محەمەد، نەهرۆ عەبدوڵا زروف، سەلاح ئەفراسیاب) دوار براونەتە ئەمنی سلێمانی و دوو مانگ لە زینداندا بوون.

هەورامانناسی

نووسین: د. عومەرعەبدالعزیز، م. کەمال ئەمین گوڵپی. بابەت: مێژووی هەورامان. چاپی یەکە، ناوەندی ڕێنوێن، ٢٠٢٦، سلێمانی. لە بڵاوکراوەکانی ناوەندی ژیرلایە بۆ کولتور ڕۆشنبیرییە. ناوەڕۆکی پەیوەندار: هەورامان و چەردەیەک لە کولتوور فەرهەنگی  ناوچەی هەورامان، پێکهاتە، جوگرافیاو زمان و ئایین و کەشوهەواو باخداری و پیشەسازی و ناوی شارو شارۆچکەو گوندەکانی هەورامان. کورتەیەکی لەسەر ٢٣ گوندی هەورامان و  باسی ٢٦ زاناو شاعیری ناوچەکەی کردووە. لە گەڵ باسەکانی پیر و ژیرلاو سیاچەمانەو فەرەنجی و کڵاش و کۆمسا و سروشت.

بەمۆ پەروێز عزیزخان

پڕۆفیسۆرە، سەرۆکی زانکۆی هەڵەبجەیە، لە نەوەی ئییبراهیم خانی دەلۆیە. نازاناوی دەلۆیان هەڵگرتووە.  ١ی١ی ١٩٨٠ لە دێی برایم خان لە سەرقەڵای کفری لە دایکبووە. ساڵی ٢٠١٠ لە کۆلیجی یاسای زانکۆی سلێمانی دکتۆرای وەرگرتووە. لە بوارەکانی  کارگێری، وانە وتنەوە، راوێژکاری یاسایی خزمەتی کردووە. لە زانکۆی، ساێمانی، جیهان – ساێمانی، گەشەپێدانی مرۆیی، کەرکووک، کۆلێژی پۆلیس، وانەی وتووەتەوە. خاوەنی دوو کتێب و نۆزدە توێژینەوەیە. ئەندامی سەندیکای مافپەروەرانە. ساڵی ٢٠٠٨-٢٠١٢  ڕاوێژکاری یاسایی بووە لە پەیمانگای نێودەوڵەتی بۆ مافەکانی مرۆیی زانکۆی دیئۆل.-ڕاگری کۆلێژی یاسای زانکۆی جیهان –سلێمانی بووە. ڕاوێژکاری پەرلەمان بووە بە گرێبەست. یاریدەدەری زانکۆی جیهان –سلێمانی بووە بۆ کاروباری کارگێڕی و خوێندکاران بووە. خێزاندارەو خاوەنی دوو منداڵە. 

سومەیە قادر حەمەساڵح

بە سومەیە هەڵەبجەیی ناسراوە. ساڵی ١٩٨٧ لە هەلەبجە لە دایک بووە. دەرچووی ١٢ی ئامادەییە. لە ڕادیۆی یەکگرتوو دەستی بەکاری میدیایی کردووە. پاشان لە ڕادیۆی کوردستان نوسینگەی هەلەبجە کاریکردووە. بۆ ماوەی چوار ساڵ ئامادەکار و پێشکەشکاری چەندین بەرنامە بووە لە ڕادیۆی شارەزوور. لەوانە: بەرنامەی دوانگە، تاکی هۆشیار، ڕێچکە، پرسیار و دیاری، ..هتد. ئێستا لە میدیای نوێ کار دەکات. بەشداری چەندین خولی ڕێکخراوەیی و ڕۆژنامەنووسی کردووەو چەندی بڕوانامەو خەڵاتی بەدەستهێناوە. لەوانە : ڕێکحراوی ئەنجومەنی لاوانی عێراق پڕۆەی بنیاد بە پلەی نایاب. بەرهەمی بەنزاکان دەستپێدەکەمی بڵاوکردووەتەوە. لە هەڵەبجە نیشتەجێیە.

هۆدە

شانۆییە. بەرهەمی سەندیکای هونەرمەندانی کوردستان لقی هەڵەبجەیە. بە هاوکاری ئۆفیسی کلتوری قوباد تاڵەبانی. نووسین و دەرهێنانی : هۆگۆ هەڤاڵ. بە سوود وەرگرتن لە لە شانۆیی دورگەی پەرتووک. ئەکتەرەکان: هەردی هادی، هامیار حەمەومین، کارۆ سۆران، ڕەزوان حەیدەر، پارسا هەورامان. بەڕێوەبەری بەرهەم: محەمەد عەبدوڵا.دیکۆر : ئەردەڵان کاکەیی. ڕوناکی: سۆزیار حەمید،  هونەری: ساسان فەرهەنگ. گرافیک دیزاین: ڕێبین حەمەومین. ڕۆژانی ٢ی ١٠ی ٢٠٢٦ تا ١٠ی ١٠ی ٢٠٢٦ لە سەر شانۆی پەیمانگای هونەرەجوانەکانی هەڵەبجە نماییشکراوە.